Shloka 17
Brahmopadeśa: Adhipatitva-kathana, Dharma-lakṣaṇa, and Kṣetra–Kṣetrajña Viveka
Book 14, Chapter 43
Devanagari script
धर्मकामाश्ष राजानो ब्राह्मणा धर्मसेतव: । तस्माद् राजा द्विजातीनां प्रयतेत सम रक्षणे,राजा धर्म-पालनके इच्छुक होते हैं और ब्राह्मण धर्मके सेतु हैं। अत: राजाको चाहिये कि वह सदा ब्राह्मणोंकी रक्षाका प्रयत्न करे
Transliteration
dharmakāmāś ca rājāno brāhmaṇā dharmasetavaḥ | tasmād rājā dvijātīnāṃ prayateta sadā rakṣaṇe ||
Translation
രാജാക്കന്മാർ ധർമ്മത്തോടും ന്യായമായ ലക്ഷ്യങ്ങളോടും നിബദ്ധരാകേണ്ടവർ; ബ്രാഹ്മണർ ധർമ്മത്തിന്റെ സേതുവാണ്. അതുകൊണ്ട് രാജാവ് ദ്വിജന്മാരുടെ യഥാവിധി സംരക്ഷണത്തിന് എപ്പോഴും പരിശ്രമിക്കണം.
Word by Word
धर्मकामाःdesiring dharma (and) kāma; righteous-minded
धर्मकामाः:
Karta
TypeAdjective
Rootधर्मकाम (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
राजानःkings
राजानः:
Karta
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
ब्राह्मणाःBrahmins
ब्राह्मणाः:
Karta
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
धर्मसेतवःbridges/boundaries of dharma
धर्मसेतवः:
Karta
TypeNoun
Rootधर्मसेतु (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
तस्मात्therefore; from that (reason)
तस्मात्:
TypeIndeclinable
Rootतस्मात् (सर्वनाम-प्रातिपदिक: तद्)
राजाthe king
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
द्विजातीनाम्of the twice-born (Brahmins etc.)
द्विजातीनाम्:
TypeNoun
Rootद्विजाति (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Genitive, Plural
प्रयतेतshould strive/endeavor
प्रयतेत:
TypeVerb
Rootयत् (धातु)
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Atmanepada
समरक्षणेin proper/complete protection
समरक्षणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसमरक्षण (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Locative, Singular
Speaker
वायुदेव उवाच
Characters & Entities
V
Vāyu (Vāyudeva)R
rājā (king)B
brāhmaṇaD
dvijāti (twice-born)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes