Shloka 25
जनक–ब्राह्मणसंवादः
Viṣaya, Mamatva, and Self-Mastery
Devanagari script
ततः प्रहस्य जनकं ब्राह्मण: पुनरब्रवीत् । त्वज्जिज्ञासार्थमद्येह विद्धि मां धर्ममागतम्,जनककी ये बातें सुनकर वह ब्राह्मण हँसा और फिर कहने लगा--“महाराज! आपको मालूम होना चाहिये कि मैं धर्म हूँ और आपकी परीक्षा लेनेके लिये ब्राह्मणका रूप धारण करके यहाँ आया हूँ
Translation
അപ്പോൾ ജനകനെ നോക്കി ചിരിച്ചുകൊണ്ട് ആ ബ്രാഹ്മണൻ വീണ്ടും പറഞ്ഞു—“മഹാരാജാ! അറിയുക, ഞാൻ തന്നെയാണ് ധർമ്മം. നിന്നെ പരീക്ഷിക്കാനായി ഇന്നിവിടെ ബ്രാഹ്മണരൂപം ധരിച്ചു വന്നിരിക്കുന്നു.”
Word by Word
ततःthen, thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
प्रहस्यhaving laughed/smiled
प्रहस्य:
TypeVerb
Rootप्रहस् (धातु)
Formल्यप् (absolutive/gerund), कर्तरि
जनकम्Janaka (the king)
जनकम्:
Karma
TypeNoun
Rootजनक
FormMasculine, Accusative, Singular
ब्राह्मणःthe Brahmin
ब्राह्मणः:
Karta
TypeNoun
Rootब्राह्मण
FormMasculine, Nominative, Singular
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
अब्रवीत्said, spoke
अब्रवीत्:
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
FormImperfect (लङ्), 3rd, Singular, Parasmaipada
त्वत्from you / by you (as source/occasion)
त्वत्:
Apadana
TypePronoun
Rootयुष्मद् (त्वद्-आदेश)
FormAblative, Singular
जिज्ञासाdesire to know, inquiry
जिज्ञासा:
TypeNoun
Rootजिज्ञासा
FormFeminine, Nominative, Singular
अर्थम्for the sake/purpose
अर्थम्:
Karma
TypeNoun
Rootअर्थ
FormMasculine, Accusative, Singular
अद्यtoday/now
अद्य:
TypeIndeclinable
Rootअद्य
इहhere
इह:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइह
विद्धिknow (you), understand
विद्धि:
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
FormImperative (लोट्), 2nd, Singular, Parasmaipada
माम्me
माम्:
Karma
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormAccusative, Singular
धर्मम्Dharma / righteousness
धर्मम्:
Karma
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Accusative, Singular
आगतम्come, arrived
आगतम्:
TypeVerb
Rootआ-गम् (धातु)
Formक्त (past passive participle), Masculine, Accusative, Singular
Speaker
जनक उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes