Shloka 15

जनक–ब्राह्मणसंवादः

Viṣaya, Mamatva, and Self-Mastery

Devanagari script

जनक उवाच अन्तवन्त इहावस्था विदिता: सर्वकर्मसु | नाध्यगच्छमहं तस्मान्ममेदमिति यद्‌ भवेत्‌,जनकने कहा--ब्रह्मन! इस संसारमें कर्मोके अनुसार प्राप्त होनेवाली सभी अवस्थाएँ आदि-अन्तवाली हैं, यह बात मुझे अच्छी तरह मालूम है। इसलिये मुझे ऐसी कोई वस्तु नहीं प्रतीत होती जो मेरी हो सके

Transliteration

Janaka uvāca: antavanta iha avasthā viditāḥ sarvakarmasu | nādhyagaccham ahaṃ tasmān mamedaṃ iti yad bhavet ||

Translation

ജനകൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ബ്രാഹ്മണാ! ഈ ലോകത്തിൽ കർമ്മങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ലഭിക്കുന്ന എല്ലാ അവസ്ഥകളും പ്രാപ്തികളും ആദി-അന്തമുള്ളവയാണെന്ന് എനിക്ക് വ്യക്തമായി അറിയാം. അതുകൊണ്ട് ‘ഇത് എന്റെതാണ്’ എന്ന ധാരണയിലേക്കു ഞാൻ എത്തുന്നില്ല; യഥാർത്ഥത്തിൽ സ്വന്തമാക്കാവുന്നതായി ഒന്നും എനിക്ക് തോന്നുന്നില്ല.

Word by Word

• {'जनक (Janaka)': 'King Janaka

• a paradigmatic wise ruler', 'उवाच (uvāca)': 'said', 'अन्तवन्त (antavant)': 'having an end

• finite', 'इह (iha)': 'here

• in this world', 'अवस्था (avasthā)': 'state, condition, circumstance', 'विदित (vidita)': 'known, understood', 'सर्वकर्मसु (sarvakarmasu)': 'in/with regard to all actions (and their results)', 'नाध्यगच्छम् (nādhyagaccham)': 'I do not reach/arrive at

• I do not adopt (a conclusion)', 'तस्मात् (tasmāt)': 'therefore', 'मम (mama)': 'my

• of me', 'इदम् (idam)': 'this', 'इति (iti)': 'thus

• as the thought/claim', 'यद् भवेत् (yad bhavet)': 'whatever might arise (as a notion/claim)'}

Speaker

जनक उवाच

Characters & Entities

• Janaka

Educational Q&A

What is the core teaching?

Janaka teaches non-possessiveness grounded in insight into impermanence: all action-born states and attainments are finite, so the claim “this is mine” is philosophically and ethically unsound. The practical ethic is to act without clinging to ownership or lasting security in results.

What is happening in the narrative?

In a didactic exchange, King Janaka speaks to a Brahmin interlocutor, articulating his realized perspective: since all worldly conditions produced by karma are transient, he does not entertain the sense of personal possession. The verse frames Janaka as a model of inner renunciation while living in the world.