Shloka 11
स तैर्गुणैः संहतदेहबन्धन: पुन: पुनर्जायति कर्म चेहते । जन्मक्षये भिन्नविकीर्णदेहो मृत्युं पुनर्गच्छति जन्मनैव,“उन गुणोंके द्वारा देह-बन्धनमें जकड़कर वह बारंबार जन्म लेता और तरह-तरहके कर्म करता रहता है। फिर जीवनका अन्त समय आनेपर उसके देहके तत्त्व विलग-विलग होकर बिखर जाते हैं और वह मृत्युको प्राप्त हो जाता है। इसके बाद फिर जन्म-मृत्युके बन्धनमें पड़ता है
sa tair guṇaiḥ saṃhatadeha-bandhanaḥ punaḥ punar jāyati karma cehate | janma-kṣaye bhinna-vikīrṇa-deho mṛtyuṃ punaḥ gacchati janmanā eva ||
ആ ഗുണങ്ങളാൽ നെയ്ത ദേഹബന്ധനത്തിൽ കെട്ടപ്പെട്ടവൻ വീണ്ടും വീണ്ടും ജനിക്കുന്നു; ഇവിടെ കർമത്തിൽ തന്നെ പരിശ്രമിക്കുന്നു. ആ ജന്മത്തിന്റെ കാലം തീരുമ്പോൾ ദേഹഘടകങ്ങൾ വേർപിരിഞ്ഞ് ചിതറുന്നു; അവൻ മരണത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു; അതേ പ്രക്രിയയാൽ തന്നെ വീണ്ടും ജനന–മരണചക്രത്തിലേക്ക് വീഴുന്നു.
ब्राह्मण उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that the guṇas of prakṛti bind the self to embodiment, driving repeated birth, action, and death; without freedom from guṇa-driven attachment, one continues in saṃsāra.
A brāhmaṇa speaker explains the mechanism of transmigration: the being, constrained by guṇas, repeatedly takes birth and performs actions; at life’s end the body disintegrates, death occurs, and the cycle resumes.