अलर्कोपाख्यानम् — Indriya-Nigraha and Yogic Victory
Mahābhārata 14.30
अन्यान् बाणान् समीक्षस्व यैस्त्वं मां सूदयिष्यसि । मन बोला--अलर्क! तुम्हारे ये बाण मुझे किसी तरह नहीं बींध सकते। यदि इन्हें चलाओगे तो ये तुम्हारे ही मर्मस्थानोंकों चीर डालेंगे और मर्मस्थानोंके चीरे जानेपर तुम्हारी ही मृत्यु होगी; अतः तुम अन्य प्रकारके बाणोंका विचार करो, जिनसे तुम मुझे मार सकोगे
anyān bāṇān samīkṣasva yais tvaṁ māṁ sūdayiṣyasi | mana uvāca—alarka! tavaite bāṇā māṁ kathaṁcid api na vidhyanti | yadi etān mokṣyasi tarhi te tavaiva marma-sthānāni chittvā tvām eva ghnanti; marma-sthāneṣu chinneṣu tavaiva mṛtyur bhaviṣyati | ataḥ tvam anyathā-vidhān bāṇān vicāraya, yaiḥ tvaṁ māṁ hantum śaknuṣyasi ||
മനം പറഞ്ഞു—അലർക്കാ! നിന്റെ ഈ അമ്പുകൾ എനിക്ക് യാതൊരു വിധത്തിലും തുളച്ചുകയറാൻ കഴിയില്ല. നീ അവ വിട്ടാൽ അവ നിന്റെ തന്നെ മർമ്മസ്ഥാനങ്ങളെ പിളർത്തും; മർമ്മങ്ങൾ ഭേദിക്കപ്പെട്ടാൽ നീ തന്നെയാകും മരിക്കുക. അതിനാൽ എന്നെ വധിക്കാനാകുന്ന മറ്റുതരം അമ്പുകൾ അന്വേഷിക്ക.
मन उवाच