Previous Verse
Next Verse

Shloka 21

Pañcahotṛ-Vidhāna and the Dispute of the Five Vāyus (पञ्चहोतृविधानम् — पञ्चवायूनां श्रेष्ठत्वविवादः)

ब्राह्मण उवाच ततस्तानब्रवीद्‌ ब्रह्मा समवेतान्‌ प्रजापति: । सर्वे श्रेष्ठा न वा श्रेष्ठा: सर्वे चान्योन्य धर्मिण:,ब्राह्मण कहते हैं--तदनन्तर वे सभी प्राण ब्रह्माजीके पास एकत्र हुए। उस समय उन सबसे प्रजापति ब्रह्माने कहा--“वायुगण! तुम सभी श्रेष्ठ हो। अथवा तुममेंसे कोई भी श्रेष्ठ नहीं है। तुम सबका धारणरूप धर्म एक-दूसरेपर अवलम्बित है

brāhmaṇa uvāca | tatastān abravīd brahmā samavetān prajāpatiḥ | sarve śreṣṭhā na vā śreṣṭhāḥ sarve cānyonya-dharmiṇaḥ |

ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു—അതിനുശേഷം ആ എല്ലാ പ്രാണങ്ങളും പ്രജാപതി ബ്രഹ്മാവിന്റെ സന്നിധിയിൽ ഒന്നിച്ചു കൂടി. അപ്പോൾ പ്രജാപതി ബ്രഹ്മാവ് അവരോട് പറഞ്ഞു—“നിങ്ങൾ എല്ലാവരും ശ്രേഷ്ഠരാണ്—അല്ലെങ്കിൽ നിങ്ങളിൽ ആരും ശ്രേഷ്ഠനല്ല. കാരണം ഓരോരുത്തന്റെയും ധാരണധർമ്മം പരസ്പരം ആശ്രിതമാണ്.”

ब्राह्मणःthe Brahmin
ब्राह्मणः:
Karta
TypeNoun
Rootब्राह्मण
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid/spoke
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Paroksha-bhuta), 3rd, Singular, Parasmaipada
ततःthen/from there
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
तान्them
तान्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Plural
अब्रवीत्said/told
अब्रवीत्:
TypeVerb
Rootब्रू
FormImperfect (Anadyatana-bhuta), 3rd, Singular, Parasmaipada
ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (ब्रह्मा)
FormMasculine, Nominative, Singular
समवेतान्assembled/gathered
समवेतान्:
Karma
TypeAdjective
Rootसमवेत
FormMasculine, Accusative, Plural
प्रजापतिःPrajāpati (lord of creatures)
प्रजापतिः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रजापति
FormMasculine, Nominative, Singular
सर्वेall
सर्वे:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Nominative, Plural
श्रेष्ठाःexcellent/supreme
श्रेष्ठाः:
Karta
TypeAdjective
Rootश्रेष्ठ
FormMasculine, Nominative, Plural
not
:
TypeIndeclinable
Root
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
श्रेष्ठाःexcellent/supreme
श्रेष्ठाः:
Karta
TypeAdjective
Rootश्रेष्ठ
FormMasculine, Nominative, Plural
सर्वेall
सर्वे:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Nominative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
अन्योन्यmutual/each other’s
अन्योन्य:
Karta
TypeAdjective
Rootअन्योन्य
FormMasculine, Nominative, Plural
धर्मिणःhaving dharma/character; bound by dharma
धर्मिणः:
Karta
TypeAdjective
Rootधर्मिन्
FormMasculine, Nominative, Plural

ब्राह्मण उवाच

ब्राह्मण (Brāhmaṇa narrator/speaker)
ब्रह्मा (Brahmā)
प्रजापति (Prajāpati)
प्राण / वायुगण (vital breaths/winds, implied by context)