Shloka 12
घ्राणं जिह्ना च चक्षुश्न त्वक् श्रोत्र मन एव च | न निष्ठामधिगच्छन्ति बुद्धिस्तामधिगच्छति,इसी प्रकार नासिका, जीभ, आँख, त्वचा, कान, और मन--वे किसी बातका निश्चय नहीं कर सकते। निश्चयात्मक ज्ञान तो केवल बुद्धिको होता है
ghrāṇaṁ jihvā ca cakṣuṣ tvak śrotraṁ mana eva ca | na niṣṭhām adhigacchanti buddhis tām adhigacchati ||
ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു— മൂക്ക്, നാവ്, കണ്ണുകൾ, ത്വക്ക്, ചെവി, മനസ്സ്—ഇവ ഒന്നിലും ദൃഢനിശ്ചയത്തിലേക്ക് എത്തുന്നില്ല. നിശ്ചയാത്മകമായ ജ്ഞാനം ബുദ്ധിക്കു മാത്രമേ ലഭിക്കൂ.
ब्राह्मण उवाच
Educational Q&A
Sense faculties and the mind merely present impressions and fluctuate; they cannot by themselves produce a settled conclusion. Decisive understanding (niṣṭhā) arises through buddhi—the discriminative, determinative intellect that judges and ascertains.
A Brāhmaṇa speaker is instructing the listener on how knowledge and certainty are formed: sensory inputs and mental movements are insufficient for final judgment, and true ascertainment belongs to the intellect that discriminates and decides.