Shloka 336
Mokṣa-dharma Yoga-Upadeśa: Equanimity, Sense-Restraint, and Vision of the Ātman (आत्मदर्शन-योगोपदेशः)
पुरस्याभ्यन्तरे तस्य मन: स्थाप्यं न बाह्मत:। एकान्तमें ध्यान करनेवाले पुरुषको जिस प्रकार योगकी प्राप्ति होती है, वह सुनो--जो उपदेश पहले श्रुतिमें देखा गया है, उसका चिन्तन करके जिस भागमें जीवका निवास माना गया है, उसीमें मनको भी स्थापित करे। उसके बाहर कदापि न जाने दे
purasya abhyantare tasya manaḥ sthāpyaṃ na bāhmataḥ | ekāntam evaṃ dhyāna-karṇe vāle puruṣa-ko yathā yoga-kī prāpti hotī hai, vah suno—yo upadeśa pahale śrutim̐eṃ dekhā gayā hai, usakā cintana karke jis bhāga meṃ jīva-kā nivāsa mānā gayā hai, usī meṃ mana-ko bhī sthāpita kare | usake bāhar kadāpi na jāne de ||
ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു—മനസ്സിനെ ആ ‘പുരം’ (ദേഹ-നഗരം) അകത്തുതന്നെ സ്ഥാപിക്കണം; പുറത്തല്ല. ഏകാന്തത്തിൽ ഏകാഗ്രധ്യാനം ചെയ്യുന്നവൻ യോഗം എങ്ങനെ പ്രാപിക്കുന്നു, കേൾക്കുക: ശ്രുതിയിൽ കണ്ട ഉപദേശത്തെ മനനം ചെയ്ത് ജീവന്റെ വാസസ്ഥലമെന്നു ഗ്രഹിക്കപ്പെടുന്നിടത്തുതന്നെ മനസ്സിനെ സ്ഥാപിക്കണം; അതിനെ ഒരിക്കലും പുറത്തേക്ക് അലഞ്ഞുപോകാൻ അനുവദിക്കരുത്.
ब्राह्मण उवाच
Educational Q&A
The mind should be established inwardly—within the ‘city’ of the body—by reflecting on Śruti-based instruction and fixing attention at the recognized seat of the jīva; spiritual attainment comes from preventing outward wandering and sustaining one-pointed meditation.
A Brahmin speaker gives a yogic instruction: he explains the method by which a solitary meditator attains Yoga—through scriptural reflection and strict inward fixation of the mind, refusing external distraction.