Shloka 22
Dehānta (Cyavana) and Upapatti: Kāśyapa’s Questions and the Siddha’s Account of Death, Pain, and Karmic Re-embodiment
यः स पञ्चसु भूतेषु प्राणापाने व्यवस्थित: । स गच्छत्यूर्ध्वगो वायु: कृच्छान्मुक्त्वा शरीरिण:
yaḥ sa pañcasu bhūteṣu prāṇāpāne vyavasthitaḥ | sa gacchaty ūrdhvago vāyuḥ kṛcchrān muktvā śarīriṇaḥ ||
പഞ്ചഭൂതങ്ങളിൽ പ്രാണ–അപാനമായി നിലകൊള്ളുന്ന അതേ വായു ഊർധ്വഗതിയായി ഉയർന്ന്, ദേഹധാരിയെ മഹാകഷ്ടത്തോടെ വിട്ടുപോകുന്നു; പോകുമ്പോൾ ശരീരമെന്ന ഭൂതസമുച്ചയത്തിന്റെ ഐക്യം തകർത്തുകൊണ്ടാണ് അതിന്റെ പ്രസ്ഥാനം.
सिद्ध उवाच
Educational Q&A
Life in the body is sustained by prāṇa and apāna as expressions of vāyu within the five elements; when this vital air turns upward and departs, separation from the body is arduous, highlighting impermanence and the need for disciplined understanding of embodied existence.
A Siddha explains the inner process of embodied life and death in yogic-physiological terms: the vital air established as prāṇa and apāna within the elemental body rises and leaves, causing the dissolution of the body’s elemental cohesion and departing with great difficulty.