Shloka 16
Dehānta (Cyavana) and Upapatti: Kāśyapa’s Questions and the Siddha’s Account of Death, Pain, and Karmic Re-embodiment
इस प्रकार श्रीमहाभारत आश्वमेधिकपर्वके अन्तर्गत अनुगीतापर्वमें सोलहवाँ अध्याय पूरा हुआ,अत्यर्थ बलवानूष्मा शरीरे परिकोपित: । भिनत्ति जीवस्थानानि मर्माणि विद्धि तत्त्वतः इस शरीरमें कुपित होकर अत्यन्त प्रबल हुआ पित्त जीवके मर्मस्थानोंको विदीर्ण कर देता है। इस बातको ठीक समझो
atyartha-balavān ūṣmā śarīre parikopitaḥ | bhinatti jīva-sthānāni marmāṇi viddhi tattvataḥ ||
ശരീരത്തിൽ ഊഷ്മാവ് (പിത്തം) അത്യന്തം ശക്തിയായി പ്രകോപിതമായാൽ, അത് ജീവസ്ഥാനങ്ങളായ മർമങ്ങളെ പിളർത്തിത്തകർക്കുന്നു. ഈ സത്യം തത്ത്വമായി കൃത്യമായി ഗ്രഹിക്ക.
सिद्ध उवाच
Educational Q&A
The verse warns that when inner bodily heat (linked with aggravated pitta) becomes excessive, it damages vital points and can destroy life; therefore, maintaining balance through restraint and proper conduct is a practical aspect of dharma.
Within the Anugita instruction, a Siddha continues a didactic explanation about the body and life-forces, emphasizing how disturbed internal conditions can harm the vital seats of life and the marmas.