Shloka 25
Arjuna’s request to Krishna and the opening of the Kāśyapa–Brāhmaṇa mokṣa discourse (Āśvamedhika-parva 16)
वे मुक्तकी भाँति विचरनेवाले, सिद्ध, शान्तचित्त, जितेन्द्रिय, ब्रह्मतेजसे देदीप्यमान, सर्वत्र घूमनेवाले और अन्तर्धान विद्याके ज्ञाता थे। अदृश्य रहनेवाले चक्रधारी सिद्धोंके साथ वे विचरते, बातचीत करते और उन्हींके साथ एकान्तमें बैठते थे। जैसे वायु कहीं आसक्त न होकर सर्वत्र प्रवाहित होती है, उसी तरह वे सर्वत्र अनासक्त भावसे स्वच्छन्दतापूर्वक विचरा करते थे। महर्षि काश्यप उनकी उपर्युक्त महिमा सुनकर ही उनके पास गये थे ।| २२-- २४ ।। त॑ समासाद्य मेधावी स तदा द्विजसत्तम: । चरणोौ धर्मकामो<स्य तपस्वी सुसमाहितः: । प्रतिपेदे यथान्यायं दृष्टवा तन्महदद्भुतम्,निकट जाकर उन मेधावी, तपस्वी, धर्माभिलाषी और एकाग्रचित्त महर्षिने न्यायानुसार उन सिद्ध महात्माके चरणोंमें प्रणाम किया। वे ब्राह्मणोंमें श्रेष्ठ और बड़े अद्भुत संत थे। उनमें सब प्रकारकी योग्यता थी। वे शास्त्रके ज्ञाता और सच्चरित्र थे। उनका दर्शन करके काश्यपको बड़ा विस्मय हुआ। वे उन्हें गुरु मानकर उनकी सेवामें लग गये और अपनी शुश्रूषा, गुरुभक्ति तथा श्रद्धाभावके द्वारा उन्होंने उन सिद्ध महात्माको संतुष्ट कर लिया
te muktakī-bhānti vicarṇevāle, siddhāḥ, śānta-cittāḥ, jitendriyāḥ, brahma-tejasā dīdyamānāḥ, sarvatra ghūmṇevāle ca antardhāna-vidyā-jñāḥ āsan. adṛśya-rahaṇevāle cakra-dhārī siddhaiḥ saha te vicaranti, saṃbhāṣante, ca teṣām eva saha ekānte niṣīdanti sma. yathā vāyuḥ kvacid anāsaktaḥ san sarvatra pravahati, tathā te sarvatra anāsakta-bhāvena svacchandatayā vicaranti sma. maharṣiḥ kāśyapaḥ teṣāṃ uparyuktaṃ mahimānaṃ śrutvaiva teṣāṃ samīpaṃ jagāma. taṃ samāsādya medhāvī sa tadā dvija-sattamaḥ, caraṇau dharma-kāmo 'sya tapasyī su-samāhitaḥ, pratipede yathā-nyāyaṃ dṛṣṭvā tan mahad adbhutam.
അവർ മുക്തന്മാരെപ്പോലെ സഞ്ചരിക്കുന്ന സിദ്ധർ—ശാന്തചിത്തർ, ജിതേന്ദ്രിയർ, ബ്രഹ്മതേജസ്സാൽ ദീപ്തിമാനർ. എല്ലായിടത്തും സഞ്ചരിച്ച അവർ അന്തർധാനവിദ്യയുടെ ജ്ഞാനികളും ആയിരുന്നു. അദൃശ്യരായി നിലകൊള്ളുന്ന ചക്രധാരിയായ സിദ്ധന്മാരോടൊപ്പം അവർ വിഹരിക്കുകയും, സംഭാഷിക്കുകയും, അവരോടൊപ്പം തന്നെ ഏകാന്തത്തിൽ ഇരിക്കുകയും ചെയ്തു. കാറ്റ് എവിടെയും ആസക്തിയില്ലാതെ എല്ലായിടത്തും ഒഴുകുന്നതുപോലെ, അവർയും എല്ലായിടത്തും അനാസക്തഭാവത്തോടെ സ്വച്ഛന്ദമായി സഞ്ചരിച്ചു. ഇത്തരമൊരു മഹിമ കേട്ടുമാത്രം മഹർഷി കാശ്യപൻ അവരുടെ അടുക്കൽ ചെന്നു. സമീപിച്ച ആ മേധാവി തപസ്വി—ദ്വിജശ്രേഷ്ഠൻ, ധർമ്മകാമൻ, ഏകാഗ്രചിത്തൻ—വിധിപൂർവം ആ സിദ്ധന്റെ പാദങ്ങളിൽ प्रणാമം ചെയ്തു; അത്ഭുതദർശനത്തിൽ വിസ്മയിച്ചു.
ब्राह्मण उवाच
Educational Q&A
True spiritual attainment is marked less by display and more by inner qualities—calm mind, mastery of the senses, and above all non-attachment. The siddhas’ freedom is compared to the wind: moving everywhere without clinging. Kaśyapa’s proper bowing shows that even great learning should be joined with humility and reverence toward realized beings.
A group of siddhas, capable of invisibility and moving freely, are described as wandering and meeting in secluded places. Hearing of their extraordinary state, the sage Kaśyapa approaches them and, following proper etiquette, bows at the feet of the siddha, amazed by what he sees.