Shloka 56
अन्वशासच्च धर्मात्मा पृथिवीं सागराम्बराम् । तदनन्तर राजा युधिष्ठिरने देवताओं और ब्राह्मणोंका पूजन किया और मरे हुए बन्धु- बान्धवोंका श्राद्ध करके वे धर्मात्मा नरेश समुद्रपर्यन्त पृथ्वीका शासन करने लगे
Vaiśampāyana uvāca: anvāśāsac ca dharmātmā pṛthivīṃ sāgarāmbarām | tad-anantaraṃ rājā yudhiṣṭhirena devatā-brāhmaṇānāṃ pūjanaṃ kṛtam, mṛtānāṃ bandhu-bāndhavānāṃ śrāddhaṃ ca kṛtvā sa dharmātmā nareśaḥ samudra-paryantāṃ pṛthivīṃ śāsituṃ pracakrame |
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—ആ ധർമ്മാത്മ രാജാവ് സമുദ്രപര്യന്തമായ ഭൂമിയെ ധർമ്മത്തോടെ ഭരിച്ചു. തുടർന്ന് രാജാ യുധിഷ്ഠിരൻ ദേവന്മാരെയും ബ്രാഹ്മണരെയും പൂജിച്ചു; മരിച്ച ബന്ധുബാന്ധവർക്കായി ശ്രാദ്ധം നിർവഹിച്ചു, സമുദ്രസീമകളോളം വ്യാപിച്ച രാജ്യത്തെ ധർമ്മപൂർവം ഭരണത്തിലേറ്റു।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights rajadharma: a king’s legitimacy and stability arise from dharmic governance joined with reverence for the sacred (deities and Brāhmaṇas) and responsibility toward the dead through śrāddha. Political order is shown as inseparable from ethical duty, gratitude, and ritual obligations.
After the war, Yudhiṣṭhira performs worship and honors Brāhmaṇas, then conducts śrāddha rites for deceased relatives. Having completed these duties, he begins ruling the ocean-bounded earth, signaling the restoration of lawful kingship and social-religious order.