Shloka 22
Kāma–Mamatā–Upadeśa
Discourse on Desire, Possessiveness, and Ritual Duty
विधिपूर्वक दक्षिणा देकर आप अभश्वमेधका तथा पर्याप्त दक्षिणावाले अन्यान्य समृद्धिशाली यज्ञोंका अनुष्ठान कीजिये। अपने मारे गये भाई-बन्धुओंको बारंबार याद करके आपके मनमें व्यथा नहीं होनी चाहिये। इस समरांगणमें जिनका वध हुआ है, उन्हें आप फिर नहीं देख सकते ।। स त्वमिष्टवा महायज्जै: समृद्धैराप्तदक्षिणै: । कीर्ति लोके परां प्राप्प गतिमग्रयां गमिष्यसि,इसलिये आप पर्याप्त दक्षिणावाले समृद्धिशाली महायज्ञोंका अनुष्ठान करके इस लोकमें उत्तम कीर्ति और परलोकमें श्रेष्ठ गति प्राप्त करेंगे
vidhipūrvakaṃ dakṣiṇāṃ dattvā aśvamedhān tathā paryāptadakṣiṇān anyāny api samṛddhiśālino yajñān anuṣṭhīyatām. hata-bhrātṛ-bandhūn bāraṃbāraṃ smṛtvā tava manasi vyathā na bhavitavyā. asmin samarāṅgaṇe yeṣāṃ vadhaḥ kṛtaḥ tān punar na draṣṭuṃ śaknoṣi. sa tvaṃ iṣṭvā mahāyajñaiḥ samṛddhair āptadakṣiṇaiḥ loke parāṃ kīrtiṃ prāpya paratra agryāṃ gatiṃ gamiṣyasi.
വായു പറഞ്ഞു—വിധിപൂർവ്വം ദക്ഷിണ നൽകി നീ അശ്വമേധവും, മതിയായ ദക്ഷിണയോടുകൂടിയ മറ്റു സമൃദ്ധമായ യാഗങ്ങളും അനുഷ്ഠിക്ക. വധിക്കപ്പെട്ട സഹോദരബന്ധുക്കളെ വീണ്ടും വീണ്ടും ഓർത്തു മനസ്സിൽ ശോകവ്യഥ ഉയരാൻ ഇടയാക്കരുത്. ഈ സമരഭൂമിയിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടവരെ നീ വീണ്ടും കാണുകയില്ല. അതുകൊണ്ട് മതിയായ ദക്ഷിണയോടുകൂടിയ സമൃദ്ധ മഹായാഗങ്ങൾ നടത്തി നീ ഈ ലോകത്തിൽ ഉത്തമ കീർത്തിയും പരലോകത്തിൽ ശ്രേഷ്ഠ ഗതിയും പ്രാപിക്കും.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
Do not remain trapped in grief over the irretrievable dead; instead, fulfill dharma through properly performed, well-endowed sacrifices (especially the Aśvamedha), which yield worldly renown and a superior destiny hereafter.
Vāyudeva addresses a royal figure in the post-war context, urging him to stop repeatedly lamenting slain relatives and to undertake major Vedic rites with adequate dakṣiṇā, promising fame in this world and the highest path in the next.