Shloka 12
Kāma–Mamatā–Upadeśa
Discourse on Desire, Possessiveness, and Ritual Duty
इस प्रकार श्रीमह्याभारत आश्वमेधिकपर्वके अन्तर्गत अश्वमेधपर्वमें श्रीकृष्ण और युधिषछिरका संवादविषयक बारहवाँ अध्याय पूरा हुआ,अत्र गाथा: कामगीता: कीर्तयन्ति पुराविद: । शृणु संकीर्त्यमानास्ता अखिलेन युधिष्छिर । नाहं शक््यो<नुपायेन हन्तुं भूतेन केनचित् युधिष्ठिर! इस विषयमें प्राचीन बातोंके जानकार विद्वान् एक पुरातन गाथाका वर्णन किया करते हैं, जो कामगीता कहलाती है। उसे मैं आपको सुनाता हूँ, सुनिये। कामका कहना है कि कोई भी प्राणी वास्तविक उपाय (निर्ममता और योगाभ्यास)-का आश्रय लिये बिना मेरा नाश नहीं कर सकता है
atra gāthāḥ kāmagītāḥ kīrtayanti purāvidaḥ | śṛṇu saṅkīrtyamānās tā akhilena yudhiṣṭhira | nāhaṃ śakyo'nupāyena hantuṃ bhūtena kenacit ||
വായു പറഞ്ഞു—ഈ വിഷയത്തിൽ പുരാതനപരമ്പരകളെ അറിയുന്ന പണ്ഡിതർ ‘കാമഗീതങ്ങൾ’ എന്നു പ്രസിദ്ധമായ പഴയ ഗാഥകൾ പാരായണം ചെയ്യുന്നു. യുദ്ധിഷ്ഠിരാ, അവയെ ഞാൻ സമഗ്രമായി നിനക്കു ചൊല്ലുന്നു; കേൾക്കുക—“യഥാർത്ഥ ഉപായമില്ലാതെ ഏതൊരു ജീവിക്കും എന്നെ നശിപ്പിക്കാൻ കഴിയില്ല.” ഇവിടെ കാമം (ആഗ്രഹം) തന്നെ പറയുന്നു: വെറും ബലം കൊണ്ടോ സാധാരണ ശ്രമം കൊണ്ടോ അതിനെ ജയിക്കാനാവില്ല; നിർമമത (വൈരാഗ്യം)യും യോഗാഭ്യാസവും ചേർന്ന ശാസ്ത്രീയ ശിക്ഷണമാണ് അതിനെ നിയന്ത്രിക്കുന്നത്.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
Desire (Kāma) is not conquered by brute suppression or ordinary effort; it yields only to a ‘proper method’—disciplined inner practice, especially detachment and yogic restraint—so that the mind no longer feeds it.
Vāyu addresses Yudhiṣṭhira and introduces an ancient set of traditional stanzas called the Kāmagītāḥ. He begins the recitation with Kāma’s own claim that no creature can destroy it unless one adopts the true means of overcoming it.