Shloka 366
अध्याय ९ — धृतराष्ट्रस्य युधिष्ठिरं प्रति राजनित्युपदेशः
Dhṛtarāṣṭra’s Counsel on Royal Policy to Yudhiṣṭhira
धर्मात्मानमतस्तुभ्यमनुजानीमहे सुतम् । “आप इस सम्पूर्ण जगतके स्वामी हैं; इसलिये हम आपको अपना गुरु मानते हैं और आप धर्मात्मा नरेशको वनमें जानेकी अनुमति देते हैं तथा आपके पुत्र दुर्योधनके लिये हमारा यह कथन है--
dharmātmānam atas tubhyam anujānīmahe sutam | āpa isa sampūrṇa jagat ke svāmī haiṃ; isaliye hama āpako apanā guru mānate haiṃ aura āpa dharmātmā nareśa ko vana meṃ jāne kī anumati dete haiṃ tathā āpake putra duryodhana ke liye hamārā yaha kathana hai—
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—അതുകൊണ്ട് ഈ ധർമ്മാത്മനായ പുത്രന്റെ കാര്യത്തിൽ ഞങ്ങൾ നിങ്ങളുടെ അനുവാദം തേടുന്നു. നിങ്ങൾ ഈ സമസ്ത ലോകത്തിന്റെ അധിപൻ; അതിനാൽ ഞങ്ങൾ നിങ്ങളെ ഗുരുവെന്നു കരുതുന്നു. നിങ്ങളുടെ ആജ്ഞയാൽ ധർമ്മാത്മനായ രാജാവ് വനത്തിലേക്ക് പോകുന്നു; കൂടാതെ നിങ്ങളുടെ പുത്രൻ ദുര്യോധനനെക്കുറിച്ച് ഞങ്ങളുടെ ഈ വാക്ക്—
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Legitimate authority should be acknowledged with humility, and major life-transitions—especially renunciation and withdrawal from power—are framed as dharmic acts requiring consent and ethical deliberation, not mere personal impulse.
Vaiśampāyana reports a formal address to an authority figure regarded as ‘lord of the world’ and ‘guru’: permission is sought/granted for a righteous king to depart to the forest, and the speaker signals that a consequential statement is about to be made concerning Duryodhana.