Shloka 13
धृतराष्ट्रस्य पश्चात्तापः तथा वनप्रस्थानानुज्ञा | Dhṛtarāṣṭra’s Remorse and Request for Forest-Retirement
इन्द्रियाणि च सर्वाणि वाजिवत् परिपालय । हितायैव भविष्यन्ति रक्षितं द्रविणं यथा
indriyāṇi ca sarvāṇi vājivat paripālaya | hitāyaiva bhaviṣyanti rakṣitaṃ draviṇaṃ yathā ||
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—സാരഥി കുതിരകളെ നിയന്ത്രിച്ച് നയിക്കുന്നതുപോലെ, നീ എല്ലാ ഇന്ദ്രിയങ്ങളെയും വശപ്പെടുത്തി കാത്തുകൊൾക. ഇങ്ങനെ സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ട ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ, കാത്തുസൂക്ഷിച്ച ധനംപോലെ, ഭാവിയിൽ നിശ്ചയമായും നിനക്കു ഹിതകരമാകും.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse teaches indriya-nigraha (restraint and protection of the senses): when the senses are governed like horses by a skilled charioteer, they become instruments of one’s welfare rather than causes of downfall.
In the Ashramavāsika context, the narration turns didactic: Vaiśampāyana conveys counsel emphasizing disciplined living—urging the listener to keep the senses under control, using the analogies of a charioteer managing horses and wealth that yields benefit only when safeguarded.