Shloka 10
Bhīmasya paruṣa-vākyaṃ
Bhīma’s Harsh Speech Heard by Dhṛtarāṣṭra and Gāndhārī
वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! वेदवेत्ताओंमें श्रेष्ठ, महातेजस्वी, महाज्ञानी व्यासजीने युधिष्ठिरके ऐसा कहनेपर उन्हें समझाते हुए पुन: इस प्रकार कहा-- ॥। एवमेतन्महाबाहो यथा वदसि भारत | राजायं वृद्धतां प्राप्त: प्रमाणे परमे स्थित:,“महाबाहु भरतनन्दन! तुम जैसा कहते हो, वैसा ही ठीक है, तथापि राजा धृतराष्ट्र बूढ़े हो गये हैं और अन्तिम अवस्थामें स्थित हैं
evam etan mahābāho yathā vadasi bhārata | rājāyaṁ vṛddhatāṁ prāptaḥ pramāṇe parame sthitaḥ ||
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—ജനമേജയാ! യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, വേദവിദ്യയിൽ ശ്രേഷ്ഠനും മഹാതേജസ്വിയും മഹാപ്രാജ്ഞനുമായ വ്യാസൻ ഉപദേശിച്ച് വീണ്ടും പറഞ്ഞു—“മഹാബാഹുവായ ഭാരതവംശജാ! നീ പറയുന്നതുപോലെ തന്നെയാണ്; എങ്കിലും രാജാവ് ധൃതരാഷ്ട്രൻ വാർദ്ധക്യത്തിലെത്തി, ജീവിതത്തിന്റെ അന്തിമ അളവിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Even when one’s judgment is correct, dharma requires sensitivity to time and condition: an aged person nearing life’s end should be treated with restraint, compassion, and appropriate counsel rather than harsh insistence.
Vaiśampāyana reports that Vyāsa responds to Yudhiṣṭhira’s statement, affirming it but adding a crucial consideration: Dhṛtarāṣṭra is now very old and at the final stage of life, shaping how Yudhiṣṭhira should proceed.