Shloka 9
Āśramamaṇḍala-darśana and Ṛṣi-samāgama
Observation of the Hermitage Precinct and the Assembly of Sages
Devanagari script
ततः सो5वभृथे राजा मुदितो जनमेजय: । पितरं स्नापयामास स्वयं सस््नौ च पार्थिव:
Translation
അനന്തരം അവഭൃതസ്നാനസമയത്ത് സന്തോഷിച്ച രാജാവ് ജനമേജയൻ ആദ്യം പിതാവിനെ സ്നാനിപ്പിച്ചു; പിന്നെ സ്വയം സ്നാനം ചെയ്തു. അതേ സ്ഥലത്ത് രാജാവ് പരീക്ഷിതനും അന്തർധാനം ചെയ്തു.
Word by Word
ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात् अव्यय)
Formअव्यय
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अवभृथेat the concluding bath (of the sacrifice)
अवभृथे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअवभृथ
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
राजाthe king
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
मुदितःjoyful, pleased
मुदितः:
Karta
TypeAdjective
Rootमुदित (√मुद्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
जनमेजयःJanamejaya
जनमेजयः:
Karta
TypeNoun
Rootजनमेजय
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
पितरम्father
पितरम्:
Karma
TypeNoun
Rootपितृ
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
स्नापयामासcaused (him) to bathe; bathed (him)
स्नापयामास:
Karta
TypeVerb
Root√स्ना (णिच्) + √अस् (लिट्)
Formलिट् (परस्मैपद), प्रथमपुरुष, एकवचन
स्वयम्himself
स्वयम्:
Karta
TypeIndeclinable
Rootस्वयम्
Formअव्यय
सस्नौbathed
सस्नौ:
Karta
TypeVerb
Root√स्ना
Formलिट् (आत्मनेपद), प्रथमपुरुष, एकवचन
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
Formअव्यय
पार्थिवःthe ruler/king
पार्थिवः:
Karta
TypeNoun
Rootपार्थिव
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
परीक्षित्Parikshit
परीक्षित्:
Karta
TypeNoun
Rootपरीक्षित्
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अपिalso
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
Formअव्यय
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
Formअव्यय
एवindeed, just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
Formअव्यय
बभूवbecame, was
बभूव:
Karta
TypeVerb
Root√भू
Formलिट् (परस्मैपद), प्रथमपुरुष, एकवचन
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तिरोहितःvanished, disappeared
तिरोहितः:
Karta
TypeAdjective
Rootतिरोहित (√धा/√हू?; रूढ-विशेषण ‘अन्तर्धानगत’)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
Speaker
जनमेजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes