Shloka 6
अध्याय ३३ — धृतराष्ट्रस्य कुशलप्रश्नाः तथा विदुरस्य योगसमाधिः
Chapter 33: Dhṛtarāṣṭra’s Welfare-Inquiries and Vidura’s Yogic Absorption
अनायासकृतं कर्म सत्य: श्रेष्ठ फलागम: । आत्मा चैशि: समायुक्त: सुखदुःखमुपाश्षुते,कर्तृत्व-अभिमानके बिना अनायास किये जानेवाले कर्मका जो फल प्राप्त होता है, वह सत्य और श्रेष्ठ है अर्थात् मुक्तिदायक है। कर्तृत्व-अभिमान और परिश्रमपूर्वक किये हुए कर्मोसे बँधा हुआ जीवात्मा सुख-दुःखका उपभोग करता है
anāyāsakṛtaṃ karma satyaḥ śreṣṭha-phalāgamaḥ | ātmā ca īśiḥ samāyuktaḥ sukha-duḥkham upāśnute ||
അഹങ്കാരമില്ലാതെ, അനായാസമായി ചെയ്ത കര്മ്മത്തിന് സത്യവും ശ്രേഷ്ഠവുമായ ഫലം—അഥവാ മോക്ഷദായകമായ ഫലം—ലഭിക്കുന്നു. എന്നാൽ കര്ത്തൃത്വാഭിമാനത്തോടെ യുക്തനായ ജീവാത്മാവ് സുഖദുഃഖങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നു.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse contrasts two modes of action: (1) action done without strain and without the ego of doership, which yields a ‘true’ and ‘superior’ fruit conducive to liberation; and (2) action done with possessive doership and self-assertive effort, which binds the self to the cycle of experiencing pleasure and pain as karmic results.
Vaiśampāyana continues a reflective, instruction-like passage in the Āśramavāsika context, emphasizing inner renunciation: the moral psychology of action, the bondage created by ‘I am the doer,’ and the freedom that comes from acting without egoistic appropriation.