Shloka 116
धृतराष्ट्रस्य पाण्डवेषु प्रीति-वृत्तान्तः | Dhṛtarāṣṭra’s Affectionate Disposition toward the Pāṇḍavas
गान्धारी सर्वधर्मज्ञा तान्यलीकानि शुश्रुवे । समयके उलट-फेरको समझने और समस्त धर्मोको जाननेवाली बुद्धिमती गान्धारी देवीने भी इन कठोर वचनोंको सुना था
gāndhārī sarvadharmajñā tāny alīkāni śuśruve |
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—സർവ്വധർമ്മജ്ഞയായ ജ്ഞാനവതി ഗാന്ധാരിയും ആ അസത്യവും കഠിനവുമായ വാക്കുകൾ കേട്ടു. യഥോചിതമായ മര്യാദയുടെ വികൃതിയും അതിനുള്ളിലെ ധർമ്മസമ്മോഹവും അവൾ വ്യക്തമായി തിരിച്ചറിഞ്ഞു.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights ethical discernment: a truly dharma-knowing person recognizes and endures false or improper speech without losing sight of righteousness, underscoring the Mahābhārata’s concern with truth (satya) and responsible speech.
In Vaiśampāyana’s narration, Gandhārī is described as hearing certain untrue (and contextually harsh) statements being spoken; the line emphasizes her wisdom and moral awareness as she witnesses the situation.