Shloka 11
धृतराष्ट्रस्य पाण्डवेषु प्रीति-वृत्तान्तः | Dhṛtarāṣṭra’s Affectionate Disposition toward the Pāṇḍavas
वृकोदरस्य ता वाच: श्रुत्वा निर्वेदमागमत् । ये तथा और भी नाना प्रकारकी भीमसेनकी कही हुई कठोर बातें जो हृदयमें काँटोंके समान कसक पैदा करनेवाली थीं, राजा धृतराष्ट्रने सुनीं। सुनकर उन्हें बड़ा खेद हुआ ।। १० ई | सा च बुद्धिमती देवी कालपर्यायवेदिनी
vaishampāyana uvāca |
vṛkodarasya tā vācaḥ śrutvā nirvedam āgamat |
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു— “വൃകോദരന്റെ (ഭീമന്റെ) ആ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ രാജാവ് ധൃതരാഷ്ട്രൻ ഗാഢമായ നിർവേദത്തിലും ഖേദത്തിലും ആകപ്പെട്ടു. ആ ബുദ്ധിമതി ദേവിയും കാലപര്യായം അറിയുന്നവളായിരുന്നു.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Harsh truth, when ethically grounded, can awaken nirveda—remorse and disenchantment that breaks delusion. The verse highlights moral accountability: a ruler’s partiality and attachment can culminate in catastrophe, and honest speech can force recognition of that responsibility.
Vaiśampāyana narrates that Dhṛtarāṣṭra hears Bhīma’s cutting words. The speech is emotionally painful—like thorns in the heart—and it triggers Dhṛtarāṣṭra’s profound regret and dispassion, setting the tone for withdrawal and reflection in the Āśramavāsika context.