Shloka 13
धृतराष्ट्र-सत्कारः तथा श्राद्ध-दाने नियमनम् | Honoring Dhṛtarāṣṭra and Regulating Śrāddha-Gifts
एवं धर्मभृतां श्रेष्ठो धर्मराजो युधिष्ठिर:,विपरीतकश्न मे शत्रुर्नियम्यश्न भवेन्नर: । राजा युधिष्ठिर बड़े दयालु थे। वे सदा प्रसन्न रहकर अपने भाइयों और मन्त्रियोंसे कहा करते थे कि “ये राजा धृतराष्ट्र मेरे और आपलोगोंके माननीय हैं। जो इनकी आज्ञाके अधीन रहता है, वही मेरा सुहृद् है। विपरीत आचरण करनेवाला मेरा शत्रु है। वह मेरे दण्डका भागी होगा
evaṃ dharmabhṛtāṃ śreṣṭho dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ | viparītakṛc ca me śatrur niyamyakṛd bhaven naraḥ ||
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു— ഇങ്ങനെ ധർമ്മധാരികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ധർമ്മരാജൻ യുധിഷ്ഠിരൻ തന്റെ നയം പ്രഖ്യാപിച്ചു— “നിയമ-സംയമത്തിൽ നിലകൊണ്ട് യഥാവിധി ആജ്ഞ പാലിക്കുന്നവൻ എന്റെ സുഹൃത്ത്; വിരുദ്ധമായി പെരുമാറുന്നവൻ എന്റെ ശത്രു— അവൻ എന്റെ ദണ്ഡ-നിയന്ത്രണത്തിന് വിധേയനാകും.” കരുണയും സ്ഥിരതയും കൊണ്ട് അദ്ദേഹം സഹോദരന്മാരെയും മന്ത്രിമാരെയും ഉപദേശിച്ചു— ധൃതരാഷ്ട്രൻ വൃദ്ധനും പൂജ്യനുമാണ്; അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആജ്ഞ പാലിക്കുന്നതുതന്നെ ധർമ്മനിഷ്ഠയുടെ അടയാളം എന്ന്.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Righteous rule is shown through honoring elders and maintaining social order: obedience to rightful authority is treated as friendship and alignment with dharma, while deliberate contrariness is treated as enmity and becomes liable to discipline.
After the war, Yudhiṣṭhira instructs his brothers and ministers to regard Dhṛtarāṣṭra as venerable and to follow his directives; he frames compliance as loyalty and warns that those who act oppositely will be treated as enemies and punished.