Shloka 26
अनुशासनपर्व अध्याय ९३ — तपस्, सदोपवास, विघसाशन, अतिथिप्रियता
Austerity, regulated fasting, residual-eating, and hospitality
पाक्तेयांस्तु प्रवक्ष्यामि ज्ञेयास्ते पंक्तिपावना: । त्रिणाचिकेत: पज्चाग्निस्त्रिसुपर्ण: षडंगवित्
pākteyāṁstu pravakṣyāmi jñeyāste paṅktipāvanāḥ | triṇāciketaḥ pañcāgnis trisūparṇaḥ ṣaḍaṅgavit ||
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—ഇപ്പോൾ ഞാൻ ‘പാങ്ക്തേയ’ ബ്രാഹ്മണരെ വിവരിക്കുന്നു; അവരെയാണ് പങ്ക്തിപാവനർ എന്നു അറിയേണ്ടത്—ത്രിണാചികേത മന്ത്രങ്ങൾ ജപിക്കുന്നവൻ, പഞ്ചാഗ്നികളെ പാലിക്കുന്നവൻ, ത്രിസൂപർണ സൂക്തങ്ങൾ പാരായണം ചെയ്യുന്നവൻ, കൂടാതെ വേദത്തിന്റെ ഷഡംഗങ്ങളിൽ പണ്ഡിതനായവൻ.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Ritual and ethical fitness for communal religious dining is grounded in disciplined Vedic practice: maintaining sacred fires, reciting specific Vedic formulas, and mastering the Vedāṅgas. Such learning and observance are presented as purifying not only the individual but also the social-ritual setting (the dining line).
In the Anushasana Parva’s instruction on dharma, Bhishma continues defining who is qualified to sanctify a shared meal. He lists marks of a ‘paṅkti-pāvana’ Brahmin—one whose Vedic rites and learning make him an appropriate presence in a ritual dining row.