Shloka 2
अनुशासनपर्व अध्याय ९३ — तपस्, सदोपवास, विघसाशन, अतिथिप्रियता
Austerity, regulated fasting, residual-eating, and hospitality
भीष्म उवाच ब्राह्मणान् न परीक्षेत क्षत्रियो दानधर्मवित् | दैवे कर्मणि पित्र्ये तु न्यायमाहुः परीक्षणम्,भीष्मजीने कहा--राजन! दान-पधर्मके ज्ञाता क्षत्रियको देवसम्बन्धी कर्म (यज्ञ- यागादि) में ब्राह्मणकी परीक्षा नहीं करनी चाहिये, किंतु पितृकर्म (श्राद्ध) में उनकी परीक्षा न््यायसंगत मानी गयी है
bhīṣma uvāca brāhmaṇān na parīkṣeta kṣatriyo dānadharmavit | daive karmaṇi pitrye tu nyāyam āhuḥ parīkṣaṇam ||
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—രാജാവേ! ദാനധർമ്മം അറിയുന്ന ക്ഷത്രിയൻ ദൈവകർമ്മങ്ങളിൽ (യജ്ഞയാഗാദികളിൽ) ബ്രാഹ്മണരെ പരീക്ഷിക്കരുത്; എന്നാൽ പിതൃകർമ്മങ്ങളിൽ (ശ്രാദ്ധാദികളിൽ) അവരെ പരിശോധിക്കുന്നത് ന്യായമാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma distinguishes between two ritual domains: in god-centered rites (yajña etc.) a patron-king should not ‘test’ Brahmins, whereas in ancestor rites (śrāddha) scrutiny is considered appropriate—implying greater concern for eligibility and purity in pitṛ-karmas.
In Bhishma’s instruction on dharma to the king (Yudhiṣṭhira), he lays down a rule of conduct for Kshatriya patrons regarding how they should relate to Brahmin officiants in different kinds of rituals—prohibiting examination in daiva rites but permitting it in pitṛ rites.