Shloka 343
Pitṛ-śrāddha-haviḥ-phala-nirdeśa
Offerings for Ancestors and Their Stated Results
अश्रृत्थस्थो3ग्निरित्येवमाह देवान् भृगूद्गवह | भुगुश्रेष्ठ॒ तदनन्तर देवराज इन्द्रके ऐरावतकी भाँति कोई विशालकाय गजराज देवताओंसे बोला--'अश्वत्थ अग्निरूप है'
aśvatthastho 'gnir ity evam āha devān bhṛgūdgvaha | bhṛguśreṣṭha tad-anantaraṃ devarāja indraḥ airāvataka iva viśālakāyo gajarājo devatābhyo 'bravīt— “aśvattho 'gnirūpaḥ” |
ഭൃഗുകുലത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനായ ഭൃഗു ദേവന്മാരോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു—“അഗ്നി അശ്വത്ഥവൃക്ഷത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.” തുടർന്ന് ദേവരാജൻ ഇന്ദ്രൻ—ഐരാവതത്തെപ്പോലെ മഹാകായ ഗജാധിപനായി—ദേവസമൂഹത്തോട് പറഞ്ഞു—“അശ്വത്ഥം അഗ്നിസ്വരൂപമാണ്.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse conveys a sacral identification: the aśvattha is to be regarded as embodying fire (Agni). Ethically, it encourages reverence and careful conduct toward sacred natural forms, treating them as bearers of divine power rather than mere objects.
Bhīṣma recounts a statement attributed to the Bhṛgu tradition about fire being ‘in’ the aśvattha. Indra then addresses the gods, reinforcing the same identification—presented with the imagery of a mighty elephant-lord—thereby authoritatively confirming the sacred status of the aśvattha.