Shloka 120
Pitṛ-śrāddha-haviḥ-phala-nirdeśa
Offerings for Ancestors and Their Stated Results
तदनन्तर लोकपितामह लोकगुरु ब्रह्माजीने कहा--“ये सब मेरी ही संतानें हैं; क्योंकि मेरे ही वीर्यकी आहुति दी गयी है; जिससे इनकी उत्पत्ति हुई है ।।
ahaṁ kartā hi satrasya hotā śukrasya caiva ha | yasya bījaṁ phalaṁ tasya śukra cet kāraṇaṁ matam ||
വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു—ഈ സത്രയാഗത്തിന്റെ കർത്താവ് ഞാൻ തന്നെയാണ്; ശുക്രം (വീര്യം) ആഹുതിയായി അർപ്പിക്കുന്ന ഹോതാവും ഞാൻ തന്നെയാണ്. ആരുടേതാണോ ബീജം, ഫലവും അവന്റേതുതന്നെ. ജനനത്തിൽ ശുക്രം മാത്രമേ കാരണമെന്നു കരുതുന്നുവെങ്കിൽ, നിശ്ചയമായി ഇവർ എന്റെ പുത്രന്മാർ—ഇതിൽ കൂടുതൽ വിചാരം വേണ്ട.
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
The verse argues a principle of causality and moral-ritual agency: if generative seed is treated as the primary cause of birth, then the one who provides/“offers” that seed is entitled to the resulting ‘fruit’ (offspring). It frames parenthood as linked to causal contribution and responsibility.
Vasiṣṭha presents a reasoned claim about parentage using sacrificial imagery: he identifies himself as the agent of the rite and the offerer of seed, then concludes that the offspring should be attributed to the seed-giver if seed is accepted as the determining cause.