Shloka 11
Pitṛ-śrāddha-haviḥ-phala-nirdeśa
Offerings for Ancestors and Their Stated Results
सनातनो हि संकल्प: काम इत्यभिधीयते । रुद्रस्य तेज: प्रस्कन्नमग्नी निपतितं च यत्
sanātano hi saṅkalpaḥ kāma ity abhidhīyate | rudrasya tejaḥ praskannam agnau nipatitaṃ ca yat,
ശാശ്വതമായ സംകല്പത്തെയാണ് ‘കാമം’ എന്നു വിളിക്കുന്നത്. ആ കാമം മൂലം രുദ്രന്റെ തേജസ് സ്ഖലിച്ച് അഗ്നിയിൽ പതിച്ചതിനെ അഗ്നി സ്വീകരിച്ച് ധരിച്ചു. പിന്നെ ദേവന്മാർ ആ രണ്ടാം അഗ്നിസമമായ മഹാതേജസ്സിനെ ഗംഗയിൽ സ്ഥാപിച്ച് ബാലരൂപത്തിൽ ജനിപ്പിക്കും; ആ ബാലൻ ദേവശത്രുക്കളുടെ വധത്തിന് കാരണമാകും.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse frames kāma (desire) as an ancient, enduring saṅkalpa—an initiating impulse that can set vast consequences in motion. Ethically, it suggests that desire is not merely personal craving but a powerful causal force that must be understood and governed within dharma.
Bhīṣma explains a mythic sequence: Rudra’s tejas (fiery potency) is emitted and falls into Agni, who receives it. This energy will later be transferred to the Gaṅgā and born as a child-warrior who becomes instrumental in destroying the enemies of the gods (a reference to the birth-motif of Skanda/Kārttikeya).