Shloka 22

Go-mahātmyam: Pavitrāṇāṃ Pavitraṃ

Cows and Ghee as Supreme Purifiers

Devanagari script

यास्तु तस्मादपक्रम्य सोममेवाभिसंश्रिता:,परंतु जो गौएँ वहाँसे भागकर चन्द्रमाकी ही शरणमें चली गयीं, वे जैसे उत्पन्न हुई थीं वैसे ही रह गयीं। उनका रंग नहीं बदला। उस समय क्रोधमें भरे हुए महादेवजीसे दक्षप्रजापतिने कहा--

Transliteration

bhīṣma uvāca | yās tu tasmād apakramya somam evābhisaṃśritāḥ, … tadā krodhabhareṇa mahādevena dakṣaḥ prajāpatiḥ uvāca —

Translation

ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—എന്നാൽ അവിടെ നിന്ന് മാറി, സോമനെ (ചന്ദ്രനെ) മാത്രം ശരണം പ്രാപിച്ച പശുക്കൾ ജനിച്ചപോലെ തന്നെ തങ്ങളുടെ സ്വവർണ്ണത്തിൽ സ്ഥിരമായി നിന്നു; അവരുടെ നിറം മാറിയില്ല. അപ്പോൾ ക്രോധം നിറഞ്ഞ മഹാദേവനെ അഭിസംബോധന ചെയ്ത് ദക്ഷ പ്രജാപതി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു—

Word by Word

• याः: which (women/cows) / those who
• याः: Karta
• Type: Noun
• Root: यद् (स्त्री. सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: Feminine, Nominative, Plural

• तु: but
• Type: Indeclinable
• Root: तु

• तस्मात्: from that (place/person)
• तस्मात्: Apadana
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: Masculine/Neuter, Ablative, Singular

• अपक्रम्य: having departed/withdrawn
• Type: Verb
• Root: अप + क्रम्
• Form: ल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral for gerund)

• सोमम्: Soma; the Moon
• सोमम्: Karma
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• एव: indeed; only
• Type: Indeclinable
• Root: एव

• अभिसंश्रिताः: having taken refuge in; resorted to
• Type: Verb
• Root: अभि + सम् + श्रि (श्रयते) → अभिसंश्रित (क्त-प्रत्ययान्त)
• Form: क्त (past passive participle), Feminine, Nominative, Plural

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• Bhishma
• Soma (Moon)
• cows
• Mahadeva (Shiva)
• Daksha Prajapati