Previous Verse
Next Verse

Shloka 18

Go-mahātmyam: Pavitrāṇāṃ Pavitraṃ

Cows and Ghee as Supreme Purifiers

सासृजत्‌ सौरभेयीस्तु सुरभिलोकमातृका: । सुवर्णवर्णा: कपिला: प्रजानां वृत्तिधेनव:,उस सुरभिने बहुत-सी 'सौरभेयी” नामवाली गौओंको उत्पन्न किया, जो सम्पूर्ण जगतके लिये माताके समान थीं। उन सबका रंग सुवर्णके समान उद्दीप्त हो रहा था। वे कपिला गौएँ प्रजाजनोंके लिये आजीविकारूप दूध देनेवाली थीं

sāsṛjat saurabheyīs tu surabhilokamātṛkāḥ | suvarṇavarṇāḥ kapilāḥ prajānāṃ vṛttidhenavaḥ ||

ആ സുരഭി ‘സൗരഭേയി’ എന്ന പേരിൽ അനേകം പശുക്കളെ സൃഷ്ടിച്ചു; അവ സമസ്ത ലോകത്തിനും മാതാവുപോലെ ആയിരുന്നു. അവ സ്വർണ്ണവർണ്ണത്തിൽ ദീപ്തമായ, കപിലവർണ്ണമുള്ള, പ്രജകൾക്ക് ജീവികയായി പാലം നൽകുന്ന ധേനുക്കളായിരുന്നു.

साshe (Surabhi)
सा:
Karta
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular
असृजत्created, produced
असृजत्:
TypeVerb
Rootसृज्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular
सौरभेयीःSaurabheyī cows (descendants of Surabhi)
सौरभेयीः:
Karma
TypeNoun
Rootसौरभेयी (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative, Plural
तुindeed, but
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
सुरभि-लोक-मातृकाःhaving Surabhi-world as (their) mother; mother-like for Surabhi’s world
सुरभि-लोक-मातृकाः:
TypeNoun
Rootमातृका (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Plural
सुवर्ण-वर्णाःgolden-colored
सुवर्ण-वर्णाः:
TypeAdjective
Rootवर्ण (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Plural
कपिलाःtawny, reddish-brown (cows)
कपिलाः:
TypeAdjective
Rootकपिल (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Plural
प्रजानाम्of creatures/subjects
प्रजानाम्:
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Genitive, Plural
वृत्ति-धेनवःcows that are a means of livelihood (milk-giving sustainers)
वृत्ति-धेनवः:
TypeNoun
Rootधेनु (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Plural

भीष्म उवाच

B
Bhishma (speaker)
S
Surabhi
S
Saurabheyī cows
K
Kapilā cows

Educational Q&A

The verse presents an ethical model of dharmic creation: resources (symbolized by cows) are brought forth to nourish and sustain society. It highlights the ideal of providing livelihood and welfare for all beings, framing the cow as a maternal, sustaining presence.

Bhishma describes Surabhi generating many Saurabheyī cows—golden-hued, tawny milch-cows—whose purpose is to support living beings by providing sustenance and livelihood.