Shloka 4
Phala of Vrata, Niyama, Svādhyāya, Dama, Satya, Brahmacarya, and Service (व्रत-नियम-स्वाध्याय-दम-सत्य-ब्रह्मचर्य-शुश्रूषा-फलप्रश्नः)
समाप्ते नियमे तस्मिन् महर्षि: पुत्रमब्रवीत् | उपस्पर्शनसक्तस्य स्वाध्यायाभिरतस्य च,उस यज्ञका नियम पूरा हो जानेपर महर्षिने अपने पुत्रसे कहा--“बेटा! मैंने समिधा, कुशा, फूल, जलका घड़ा और प्रचुर भोजन-सामग्री (फल-फूल आदि)--इन सबका संग्रह करके नदीके किनारे रख दिया और स्नान तथा वेदपाठ करने लगा। फिर उन सब वस्तुओंको भूलकर मैं यहाँ चला आया। अब तुम जाकर नदीतटसे वह सब सामान यहाँ ले आओ'
bhīṣma uvāca | samāpte niyame tasmin maharṣiḥ putram abravīt | upasparśana-saktasya svādhyāyābhiratasya ca |
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—ആ നിയമം പൂർത്തിയായപ്പോൾ മഹർഷി തന്റെ പുത്രനോട് പറഞ്ഞു—“മകനേ! ഞാൻ സ്നാനവും ആചമനവും ചെയ്തുകൊണ്ട്, സ്വാധ്യായത്തിൽ ലീനനായിരിക്കുമ്പോൾ, സമിധകൾ, കുശപ്പുല്ല്, പുഷ്പങ്ങൾ, ജലകുംഭം, കൂടാതെ ധാരാളം ആഹാരസാമഗ്രി എന്നിവ നദീതീരത്ത് വെച്ചിരുന്നു. പിന്നെ അവയെല്ലാം മറന്ന് ഞാൻ ഇവിടെ വന്നുപോയി. നീ ഇപ്പോൾ അവിടെ ചെന്നു നദീതീരത്തിൽ നിന്ന് അതെല്ലാം എടുത്തുകൊണ്ടുവരിക.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse highlights disciplined observance (niyama) and the primacy of sacred duties like purification and Vedic recitation, while also showing that practical responsibilities remain—one must complete what has been arranged for a rite, often through orderly delegation and obedience within the family/āśrama setting.
After completing a religious observance, a sage tells his son that he had placed ritual materials and provisions on the riverbank before bathing and reciting the Veda, but then forgot them and left; he instructs the son to go to the riverbank and bring the items back.