Shloka 11

Phala of Vrata, Niyama, Svādhyāya, Dama, Satya, Brahmacarya, and Service (व्रत-नियम-स्वाध्याय-दम-सत्य-ब्रह्मचर्य-शुश्रूषा-फलप्रश्नः)

Devanagari script

पित्र्येणा श्रुप्रषातेन नाचिकेत: कुरूद्गवह । प्रास्पन्दच्छयने कौश्ये वृष्टया सस्यमिवाप्लुतम्‌,कुरुश्रेष्ठ! कुशकी चटाईपर पड़ा हुआ नाचिकेत पिताके आँसुओंकी धारासे भीगकर कुछ हिलने-डुलने लगा, मानो वर्षसे सिंचकर अनाजकी सूखी खेती हरी हो गयी हो

Transliteration

pitryeṇa aśruprasātena nāciketaḥ kurūdgvaha | prāspandacchayane kauśye vṛṣṭyā sasyam ivāplutam ||

Translation

കുരുശ്രേഷ്ഠാ! കുശപ്പായയിൽ കിടന്നിരുന്ന നാചികേതൻ പിതാവിന്റെ കണ്ണീരൊഴുക്കിൽ നനഞ്ഞ് അല്പം ഇളകിത്തുടങ്ങി—മഴയിൽ നനഞ്ഞ് വരണ്ട കൃഷിയിടം വീണ്ടും പച്ചപിടിക്കുന്നതുപോലെ.

Word by Word

पित्र्येणby/with (his) father's

अश्रु-प्रस्रावेनby the flow/stream of tears

नाचिकेतःNaciketas

कुरूद्गवहO best of the Kurus (lit. source/ornament of the Kurus)

प्रास्पन्दत्trembled/moved slightly

शयनेon the bed

कौश्येmade of kusa-grass

वृष्ट्याby rain

सस्यम्the crop/grain

इवas if/like

आप्लुतम्flooded/drenched

कुरुश्रेष्ठO best of the Kurus

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

Bhishma

Naciketas

Naciketas' father (unnamed here)

Kuru (dynasty, as addressee)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes