Shloka 51
न वधार्थ प्रदातव्या न कीनाशे न नास्तिके । गोजीविने न दातव्या तथा गौर्भरतर्षभ,(गोरसानां न विक्रेतुरपज्चयजनस्य च ।) भरतश्रेष्ठ! जो मनुष्य वध करनेके लिये गौ माँग रहा हो, उसे कदापि गाय नहीं देनी चाहिये। इसी प्रकार कसाईको, नास्तिकको, गायसे ही जीविका चलानेवालेको, गोरस बेचनेवाले और पंचयज्ञ न करनेवालेको भी गाय नहीं देनी चाहिये
bhīṣma uvāca | na vadhārthaṃ pradātavyā na kīn̄āśe na nāstike | gojīvine na dātavyā tathā gaur bharatarṣabha | gorasānāṃ na vikretur apañcayajanasya ca |
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ഭരതർഷഭാ! കൊല്ലുവാൻ എന്ന ഉദ്ദേശത്തോടെ ചോദിക്കുന്നവന് പശുവിനെ ഒരിക്കലും നൽകരുത്; കശാപ്പുകാരന് അല്ല, നാസ്തികന് അല്ല. പശുവിനെ ആശ്രയിച്ച് മാത്രം ജീവിക്കുന്നവന്, ഗോരസം വിൽക്കുന്നവന്, പഞ്ചയജ്ഞങ്ങൾ അനുഷ്ഠിക്കാത്തവനും പശു ദാനം ചെയ്യരുത്.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma teaches that the merit of go-dāna (gifting a cow) depends on the recipient’s dharmic conduct and intention. A cow should not be given where it will be harmed, commodified, or placed with someone who rejects or neglects foundational duties; the donor must ensure the gift supports protection and righteous living.
In the Anuśāsana Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma, especially the ethics of gifts and conduct. Here he specifies disqualifications for recipients of a cow, framing go-dāna as a sacred responsibility rather than a mere transfer of property.