Shloka 74
दानफलप्रकरणम् — उपानहदानं, तिलदानं, भूमिदानं, गोदानं, अन्नदानं च
Gifts and Their Stated Results: Footwear, Sesame, Land, Cows, and Food
दाता दशानुगृह्नाति दश हन्ति तथा क्षिपन् | पूर्वदत्ता हरन् भूमिं नरकायोपगच्छति,भूमिका दान करनेवाला मनुष्य अपनी दस पीढ़ियोंका उद्धार करता है तथा देकर छीन लेनेवाला अपनी दस पीढ़ियोंको नरकमें ढकेलता है। जो पहलेकी दी हुई भूमिका अपहरण करता है वह स्वयं भी नरकमें जाता है। जो देनेकी प्रतिज्ञा करके नहीं देता है तथा जो देकर भी फिर ले लेता है वह मृत्युकी आज्ञासे वरुणके पाशमें बँधकर तरह-तरहके कष्ट भोगता है
bhīṣma uvāca | dātā daśānugṛhṇāti daśa hanti tathā kṣipan | pūrvadattāṃ haran bhūmiṃ narakāyopagacchati ||
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—ഭൂമിദാനം ചെയ്യുന്നവൻ തന്റെ പത്ത് തലമുറകളെ അനുഗ്രഹിക്കുന്നു; എന്നാൽ ദാനം നൽകി പിന്നെ പിടിച്ചുപറിക്കുന്നവൻ പത്ത് തലമുറകളെ നശിപ്പിക്കുന്നു. മുമ്പ് ദാനമായി നൽകിയ ഭൂമി കവർന്നെടുക്കുന്നവൻ നരകത്തിലേക്ക് പോകുന്നു.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Land-giving (bhūmi-dāna) is a powerful meritorious act benefiting one’s lineage, but retracting a gift or seizing previously donated land is a grave adharma that brings ruin to one’s line and leads to hell.
In the Anushasana Parva’s instruction on dharma, Bhishma teaches Yudhishthira about the moral weight of gifts—especially land-grants—warning against the severe consequences of taking back what has been given.