Shloka 58
दानफलप्रकरणम् — उपानहदानं, तिलदानं, भूमिदानं, गोदानं, अन्नदानं च
Gifts and Their Stated Results: Footwear, Sesame, Land, Cows, and Food
विबुधश्रेष्ठ! मनमें युद्धके लिये उत्साह रखनेवाले जो शूरवीर रणभूमिमें मारे जाकर स्वर्गलोकमें जाते हैं, वे सब-के-सब भूमिदाताका उल्लंघन नहीं कर सकते ।। भर्तुर्नि:श्रेयसे युक्तास्त्यक्तात्मानो रणे हता: । ब्रद्मलोकगता मुक्ता नातिक्रामन्ति भूमिदम्,स्वामीकी भलाईके लिये उद्यत हो रणभूमिमें मारे जाकर अपने शरीरका परित्याग करनेवाले पुरुष पापोंसे मुक्त हो ब्रह्मलोकमें पहुँच जाते हैं; परंतु वे भी भूमिदातासे आगे नही बढ़ पाते हैं
bhartur niḥśreyase yuktās tyaktātmāno raṇe hatāḥ | brahmalokagatā muktā nātikrāmanti bhūmidam ||
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—ഹേ വിബുധശ്രേഷ്ഠാ! സ്വാമിയുടെ പരമ ശ്രേയസ്സിനായി നിബദ്ധരായി, ദേഹാസക്തി ഉപേക്ഷിച്ച് യുദ്ധത്തിൽ വീണവർ പാപമുക്തരായി ബ്രഹ്മലോകം പ്രാപിക്കുന്നു; എങ്കിലും അവർ പോലും ഭൂമിദാതാവിന്റെ പുണ്യത്തെ മറികടക്കുകയില്ല.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Even the exalted merit of dying in battle for one’s lord’s highest welfare—leading to purification and Brahmaloka—does not exceed the religious merit attributed to donating land (bhūmidāna). The verse elevates dāna, especially land-gift, as a supreme dharmic act.
Bhishma continues his instruction on dharma and gifts, contrasting the heavenly reward of heroic self-sacrifice in war with the even greater, unsurpassed merit of the land-donor, thereby reinforcing the primacy of bhūmidāna within the discourse on charity.