Shloka 35
Adhyāya 64: Dāna-prakāra—Suvarṇa, Pānīya-dāna, Ghṛta-dāna, and Upakaraṇa-dāna
Utility Gifts
अथाहु: सर्वमेवैति भूयो<5र्धमिति निश्चय: । चतुर्थ मतमस्माकं मनो: श्रुत्वानुशासनम्,कुछ लोगोंका कहना है कि सारा पाप राजाको ही लगता है। दूसरे लोगोंका यह निश्चय है कि राजा आधे पापका भागी होता है। परंतु मनुका उपदेश सुनकर हमारा मत यही है कि राजाको उस पापका एक चतुर्थाश ही प्राप्त होता है
atha āhuḥ sarvam evaiti bhūyo 'rdham iti niścayaḥ | caturthaṁ matam asmākaṁ manoḥ śrutvānūśāsanam ||
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—ചിലർ പറയുന്നു: പാപം മുഴുവനും രാജാവിനേയ്ക്ക് വരുന്നു; മറ്റുചിലരുടെ ഉറച്ച അഭിപ്രായം: രാജാവ് പകുതിയിലധികം വഹിക്കുന്നു. എന്നാൽ മനുവിന്റെ അനുശാസനം കേട്ട ശേഷം ഞങ്ങളുടെ നിഗമനം ഇതാണ്—ആ പാപത്തിന്റെ നാലിലൊന്ന് മാത്രമേ രാജാവിന് ലഭിക്കൂ.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma reports differing views on how much sin a king incurs for wrongdoing in his realm, and endorses Manu’s rule: the king bears a defined, limited share—one quarter—rather than the whole or more than half. The point is to frame royal responsibility as real but proportionate, distributed among other responsible agents as well.
In Bhishma’s instruction on dharma (especially duties and accountability of rulers), he cites competing opinions and then appeals to Manu as authoritative. He states his settled conclusion based on Manu’s ordinance regarding the king’s fractional share in the sin arising from subjects’ misdeeds or governance failures.