Shloka 2
Adhyāya 64: Dāna-prakāra—Suvarṇa, Pānīya-dāna, Ghṛta-dāna, and Upakaraṇa-dāna
Utility Gifts
एतदिच्छामि विज्ञातुं याथातथ्येन भारत । विद्वन् जिज्ञासमानाय दानधर्मान् प्रचक्ष्व मे,युधिष्ठिनने पूछा--भारत! दान और यज्ञकर्म-इन दोनोंमेंसे कौन मृत्युके पश्चात् महान् फल देनेवाला होता है? किसका फल श्रेष्ठ बताया गया है? कैसे ब्राह्मणोंको कब दान देना चाहिये और किस प्रकार कब यज्ञ करना चाहिये? मैं इस बातको यथार्थरूपसे जानना चाहता हूँ। विद्वन! आप मुझ जिज्ञासुको दानसम्बन्धी धर्म विस्तारपूर्वक बताइये
Yudhiṣṭhira uvāca |
Etad icchāmi vijñātuṁ yāthātathyena Bhārata |
Vidvan jijñāsamānāya dānadharmān pracakṣva me ||
യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു— ഹേ ഭാരതാ! ഇത് യഥാർത്ഥത്തിൽ എങ്ങനെയോ അങ്ങനെ തന്നെ കൃത്യമായി അറിയാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ഹേ പണ്ഡിതനേ! ഞാൻ ജിജ്ഞാസുവാണ്; ദാനധർമ്മങ്ങളെ എനിക്ക് വിശദീകരിക്കണമേ— അളവ്, ദേശം-കാലം, ഉദ്ദേശ്യം എന്നിവ അനുസരിച്ച് ഏതു ദാനം ആര്ക്ക്, എപ്പോൾ, ഏതു ഭാവത്തോടെ നൽകണം, അതും മരണാനന്തരം എങ്ങനെ ഫലിക്കുന്നു എന്നതും ഞാൻ തിരിച്ചറിയാൻ।
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse frames dharma as something to be learned through precise inquiry: Yudhiṣṭhira seeks an exact, truth-aligned account of dāna-dharma, implying that ethical giving depends on right understanding of context, recipient, intention, and method.
In the Anuśāsana Parva’s instruction setting, Yudhiṣṭhira addresses a learned authority (traditionally Bhīṣma) and requests a detailed exposition of the principles of charity, preparing for a broader teaching on how giving yields spiritual and posthumous merit.