Shloka 13
Nakṣatra-yoga-anusāreṇa Dāna-vidhiḥ
Gifts prescribed according to lunar mansions and yogas
निमन्त्रयेथा: कौरव्य कामै श्नान्यैर्द्धिजोत्तमान् | कुरुनन्दन! जो विद्या और वेदव्रतमें निष्णात हैं, जो किसीके आश्रित होकर जीविका नहीं चलाते, जिनका स्वाध्याय और तपस्या गुप्त है तथा जो कठोर व्रतका पालन करनेवाले हैं, ऐसे उत्तम ब्राह्मणोंको तुम अपने यहाँ निमन्त्रित करो और उन्हें सेवक, आवश्यक सामग्री तथा अन्यान्य उपभोगकी वस्तुओंसे सम्पन्न मनोरम गृह बनवाकर दो ।। ११-१२६ || अपि ते प्रतिगृह्नीयु: श्रद्धापेत॑ं युधिष्ठिर
bhīṣma uvāca |
nimantrayedāḥ kauravya kāmaiḥ snānyair dvijottamān | kurunandana ye vidyā-veda-vrateṣu niṣṇātāḥ ye na kasyacid āśritā jīvikāṃ kurvanti yeṣāṃ svādhyāyas tapaś ca guptaṃ ye ca kaṭhora-vrata-pālanāḥ | tān uttamān brāhmaṇān tvam ātmagehe nimantraya sevakaiḥ āvaśyakopaskaraiś ca anyair upabhogya-vastubhiś ca sampannāni manoramāṇi gṛhāṇi kārayitvā tebhyo dehi ||
api te pratigṛhṇīyuḥ śraddhāpetaṃ yudhiṣṭhira ||
ഹേ കൗരവ്യ, ഹേ കുരുനന്ദന! സ്നാനത്തിനും അതിഥിസത്കാരത്തിനും യോജിച്ച ഉപകരണങ്ങളോടെ ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണന്മാരെ നിന്റെ ഗൃഹത്തിലേക്ക് ക്ഷണിക്കൂ—വിദ്യയിലും വേദവ്രതങ്ങളിലും നിഷ്ണാതരായ, പരാശ്രയം കൂടാതെ ജീവിക്കുന്ന, ഗൂഢ സ്വാധ്യായ-തപസ്സുകളിൽ ലീനരായ, ദൃഢവ്രതന്മാരായവരെ. അവർക്കായി സേവകരും ആവശ്യമായ സാമഗ്രികളും സഹിതം മനോഹര വാസസ്ഥലങ്ങൾ പണിതു നൽകി. എങ്കിലും, ഹേ യുധിഷ്ഠിര! ശ്രദ്ധയില്ലാത്ത ദാനം അവർ സ്വീകരിക്കുമോ?
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma teaches that charity and hospitality must be directed toward worthy recipients—disciplined, learned, self-reliant Brahmins—and, crucially, must be offered with śraddhā (sincere faith). Material generosity without inner sincerity is ethically deficient and may not be accepted.
In the Anushasana Parva’s instruction on dharma, Bhishma advises Yudhishthira on how to honor and support exemplary Brahmins: invite them properly, provide bathing and hospitality requisites, and even build and gift well-appointed dwellings—while warning that gifts lacking faith may be refused.