Shloka 14
Dāna-Śreṣṭhatā: Abhaya, Anugraha, and the Ethics of Honoring the Worthy (दानश्रेष्ठता: अभय-अनुग्रह-विप्रपूजा)
ततो5हमागम्य पुरे त्वामवोचं महीपते । नियम कंचिदारप्स्ये शुश्रूषा क्रियतामिति
tato ’ham āgamya pure tvām avocaṁ mahīpate | niyamaṁ kañcid ārapsye śuśrūṣā kriyatām iti ||
പിന്നീട്, ഹേ മഹീപതേ, ഞാൻ നിന്റെ നഗരത്തിൽ വന്ന് നിന്നോട് പറഞ്ഞു—“ഞാൻ ഒരു നിയമം (വ്രതം) ആരംഭിക്കും; നീ എനിക്ക് ശുശ്രൂഷ ചെയ്യുക.” (വാസ്തവത്തിൽ എന്റെ ഉദ്ദേശം നിനക്കുള്ള ദോഷം തേടുന്നതായിരുന്നു.) എന്നാൽ നിന്റെ വീട്ടിൽ പാർത്തിട്ടും ഇന്നുവരെ നിനക്കിൽ ഒരു ദോഷവും ഞാൻ കണ്ടിട്ടില്ല. ഹേ രാജർഷേ, അതുകൊണ്ടുതന്നെ നീ ജീവിക്കുന്നു; അല്ലെങ്കിൽ നിന്റെ അധികാരവും നിലയും നശിച്ചേനെ.
च्यवन उवाच
Educational Q&A
A ruler’s survival and legitimacy rest on dharma: faultless conduct, humility, and proper service to the virtuous. The verse frames ascetic discipline (niyama) and the demand for service (śuśrūṣā) as a moral test—implying that ethical integrity protects sovereignty, while serious faults can destroy a king’s standing.
Cyavana tells the king that he came to the city announcing a vow and requesting service, but his hidden purpose was to observe the king closely and find a fault. Living in the king’s house, he has found none; therefore he declares that the king remains alive and secure—otherwise his power would have been wiped out.