Shloka 20
Adhyāya 57: Tapas–Dāna Phala
On the Fruits of Austerity and Giving
मणिमय खम्भोंसे युक्त सुवर्णमय विमानके भीतर बहुमूल्य दिव्य पर्यकपर वे भृगुनन्दन च्यवन लेटे हुए थे ।। तमभ्ययात् प्रहर्षेण नरेन्द्र: सह भार्यया । अन्तर्हितस्ततो भूयक्ष्यवन: शयनं च तत्,उन्हें देखते ही पत्नीसहित महाराज कुशिक बड़े हर्षके साथ आगे बढ़े। इतनेहीमें फिर महर्षि च्यवन अन्तर्धान हो गये। साथ ही उनका वह पलंग भी अदृश्य हो गया
maṇimaya-khambhaiḥ yukta-suvarṇamaya-vimāna-bhitara bahu-mūlya-divya-paryaṅke te bhṛgu-nandanaḥ cyavanaḥ leṭe huve the. tam abhyayāt praharṣeṇa narendraḥ saha bhāryayā. antarhitaḥ tataḥ bhūyaḥ cyavanaḥ śayanaṃ ca tat.
മണിസ്ഥംഭങ്ങളാൽ താങ്ങപ്പെട്ട ആ സ്വർണ്ണവിമാനത്തിനുള്ളിൽ, അമൂല്യമായ ദിവ്യപര്യങ്കത്തിൽ ഭൃഗുനന്ദനൻ ച്യവനൻ ശയിച്ചിരുന്നതായി കണ്ടു. അവനെ കണ്ട ഉടൻ നരേന്ദ്രൻ കുശികൻ ഭാര്യയോടുകൂടെ ആനന്ദത്തോടെ സമീപിച്ചു; എന്നാൽ അതേ ക്ഷണത്തിൽ മഹർഷി ച്യവനനും ആ ശയ്യയും രണ്ടും അന്തർധാനം ചെയ്തു.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The passage highlights the sovereignty of spiritual attainment: a sage endowed with yogic power is not bound by royal attention or worldly enthusiasm. For rulers, it is a lesson in humility and restraint—approach the holy with reverence, without presumption, recognizing that the divine operates beyond ordinary control.
Cyavana is seen reclining inside a magnificent golden vimāna on a divine couch. King Kuśika and his queen, delighted, move toward him; immediately Cyavana becomes invisible again, and the couch also vanishes, emphasizing the miraculous, ungraspable nature of the sage’s presence.