Shloka 59
अध्याय ५६ — च्यवन–कुशिकसंवादः
Cyavana–Kuśika Dialogue on Lineage, Conflict, and Transmission
इत्येवमुक्त: कुशिक: प्रह्ृष्टेनान्तरात्मना | प्रोवाच मुनिशार्दूलमिदं वचनमर्थवत्
ity evam uktaḥ kuśikaḥ prahṛṣṭenāntarātmanā | provāca muniśārdūlam idaṁ vacanam arthavat |
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ കേട്ടപ്പോൾ രാജാവ് കുശികൻ അന്തരാത്മയിൽ അത്യന്തം ആനന്ദിച്ചു, മുനികളിൽ സിംഹസദൃശനായ ആ മഹർഷിയോട് അർത്ഥവത്തായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു—“ഭഗവൻ, മഹാഭാഗ! നിങ്ങൾ ഞങ്ങളെ ശുദ്ധീകരിച്ചു. ഞങ്ങളുടെ മനസ്സിൽ ദുഃഖത്തിന്റെയോ കോപത്തിന്റെയോ ലേശവും ഇല്ല. ഞങ്ങൾ ഇരുവരും വീണ്ടും യൗവനം പ്രാപിച്ചു; ഞങ്ങളുടെ ശരീരങ്ങൾ സുന്ദരവും ബലവാനുമായിരിക്കുന്നു.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse highlights ethical purification through contact with a true sage: when one is rightly instructed, inner afflictions like grief and anger subside, and gratitude replaces resentment. The emphasis is on inner transformation (antarātman) as the mark of genuine purification.
After being spoken to by an eminent rishi, King Kuśika becomes inwardly delighted and responds respectfully. He declares that the sage has purified them, that they feel no sorrow or anger, and that they have regained youthful vigor and bodily strength—signs of a boon or restorative blessing.