Shloka 47
Cyavana’s Water-Vow and the Ethics of Cohabitation (स्नेह-सम्वास-धर्मः)
भीष्म उवाच क्षत्रियस्यापि भायें द्वे विहिते कुरुनन्दन । तृतीया च भवेच्छूद्रा न तु दृष्टान्तत: स्मृता
bhīṣma uvāca | kṣatriyasyāpi bhārye dve vihite kurunandana | tṛtīyā ca bhavec chūdrā na tu dṛṣṭāntataḥ smṛtā ||
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—ഹേ കുരുനന്ദനാ! ക്ഷത്രിയനുവേണ്ടിയും ശാസ്ത്രം രണ്ട് വർണങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള രണ്ട് ഭാര്യമാരെ വിധിക്കുന്നു. മൂന്നാമതായി ശൂദ്രയും ഭാര്യയായേക്കാം; എന്നാൽ അത് ശാസ്ത്രീയ ദൃഷ്ടാന്തമായി സ്മരിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma distinguishes between what is explicitly sanctioned by śāstra (two wives for a Kshatriya from the higher varṇas) and what may occur in practice (a Śūdra wife), noting that the latter is not presented as an authoritative scriptural exemplar.
In Bhishma’s instruction on dharma, he addresses the Kurunandana (the royal listener) while discussing marriage norms and the limits of scriptural endorsement regarding inter-varṇa unions.