Shloka 57
Devaśarmā–Vipula Dialogue on Ahorātra–Ṛtu as Moral Witnesses (अनुशासन पर्व, अध्याय ४३)
नेत्राभ्यां नेत्रयोरस्या रश्मिं संयोज्य रश्मिभि: । विवेश विपुल: कायमाकाशं पवनो यथा
netrābhyāṃ netrayor asyā raśmiṃ saṃyojya raśmibhiḥ | viveśa vipulaḥ kāyam ākāśaṃ pavano yathā
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—വിപുലൻ തന്റെ നേത്രകിരണങ്ങളെ അവളുടെ ഇരുനേത്രങ്ങളിലെ കിരണങ്ങളുമായി ചേർത്ത്, വായു ആകാശത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്നതുപോലെ അവളുടെ ദേഹത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse uses the imagery of eye-rays and wind-in-space to convey subtle, non-gross modes of influence—suggesting that disciplined power (often associated with yogic mastery) can operate through refined channels beyond ordinary physical action.
A powerful figure connects his ‘rays’ with the rays of a woman’s eyes and, through that subtle linkage, ‘enters’ her body—described metaphorically as effortlessly as wind entering space.