Shloka 18
Devaśarmā–Vipula Dialogue on Ahorātra–Ṛtu as Moral Witnesses (अनुशासन पर्व, अध्याय ४३)
विशेषेण तु राजेन्द्र वत्रहा पाकशासन: । उसका रूप देखकर देवता, गन्धर्व और दानव भी मतवाले हो जाते थे। राजेन्द्र! वृत्रासुरका वध करनेवाले पाकशासन इन्द्र उस स्त्रीपर विशेषरूपसे आसक्त थे ।।
viśeṣeṇa tu rājendra vṛtrahā pākaśāsanaḥ | tasyā rūpaṃ dṛṣṭvā devatā gandharvāś ca dānavāś ca matta-bhāvam āpadyante sma | rājendra vṛtrāsura-vadha-kartā pākaśāsana indras tasyāṃ striyāṃ viśeṣata āsakta āsīt || nārīṇāṃ carita-jñaś ca devaśarmā mahāmuniḥ |
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—ഹേ രാജേന്ദ്രാ! വൃത്രനെ വധിച്ച പാകശാസനൻ ഇന്ദ്രൻ ആ സ്ത്രീയോടു പ്രത്യേകമായി ആസക്തനായിരുന്നു. അവളുടെ രൂപം കണ്ടാൽ ദേവന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരും ദാനവന്മാരും പോലും കാമമദത്തിൽ മത്തന്മാരാകുമായിരുന്നു. അതുകൊണ്ട്, ഹേ നൃപശ്രേഷ്ഠാ, വൃത്രാസുരവധത്തിൽ പ്രസിദ്ധനായ ശക്രൻ അവളിലേക്കു പ്രത്യേകമായി ആകർഷിതനായി. മഹാമുനി ദേവശർമൻ സ്ത്രീകളുടെ ചരിതം അറിയുന്നവനുമായിരുന്നു.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Even the mightiest—Indra himself—can be overpowered by attraction; therefore dharma requires vigilance, restraint, and discernment, especially for rulers whose lapses can have wider consequences.
Bhīṣma describes a woman whose beauty overwhelms even celestial beings, emphasizing that Indra (Vṛtra’s slayer) became particularly attached to her, and he introduces Devaśarmā as a sage knowledgeable about women’s conduct, setting up further counsel or exemplum.