Shloka 42
Viśvāmitra-janma: Ṛcīka–Satyavatī–Gādhi and the Charu Exchange (विश्वामित्र-जन्म: ऋचीक–सत्यवती–गाधि वृत्तान्तः)
Devanagari script
सा श्रुत्वा शोकसंतप्ता पपात वरवर्णिनी । भूमौ सत्यवती राजन् छिन्नेव रुचिरा लता,राजन्! पतिकी यह बात सुनकर सुन्दरी सत्यवती शोकसे संतप्त हो वृक्षसे कटी हुई मनोहर लताके समान मूर्च्छित होकर पृथ्वीपर गिर पड़ी
Transliteration
sā śrutvā śokasantaptā papāta varavarṇinī | bhūmau satyavatī rājan chinneva rucirā latā ||
Translation
ആ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ വർണശോഭയുള്ള സത്യവതി ദുഃഖത്തിൽ ദഹിച്ചു. ഹേ രാജാവേ, അവൾ താങ്ങിൽ നിന്ന് മുറിഞ്ഞ മനോഹര ലതപോലെ ഭൂമിയിൽ വീണു.
Word by Word
साshe
सा:
Karta
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वा (अव्यय-भाव), कर्तरि, पूर्वकाल (absolutive)
शोक-संतप्ताafflicted by grief
शोक-संतप्ता:
TypeAdjective
Rootसंतप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक, √तप् + सम् + क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
पपातfell
पपात:
TypeVerb
Rootपत् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/परफेक्ट), प्रथम, एकवचन, परस्मैपद
वर-वर्णिनीthe fair-complexioned (lady)
वर-वर्णिनी:
TypeNoun
Rootवर्णिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
भूमौon the ground
भूमौ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
सत्यवतीSatyavatī
सत्यवती:
Karta
TypeNoun
Rootसत्यवती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
छिन्नाcut off
छिन्ना:
TypeAdjective
Rootछिन्न (कृदन्त-प्रातिपदिक, √छिद् + क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
इवas if / like
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
रुचिराbeautiful
रुचिरा:
TypeAdjective
Rootरुचिर (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
लताcreeper/vine
लता:
TypeNoun
Rootलता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhishmaS
SatyavatiK
King (addressed as rājan)E
Earth/ground (bhūmi)C
Creeper/vine (latā)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes