Shloka 29
Brāhmaṇa-mahattva and Atithi-Dharma
Brahmagītā: Praise of Brāhmaṇas and norms of honor
Devanagari script
अस्थिभूतो यदा राजा निर्मासो रुधिरस्रव: । तुलां ततः: समारूढ: स्वं मांसक्षयमुत्सूजन्,जब राजाके शरीरका मांस चुक गया और रक्तकी धारा बहाता हुआ हड्डियोंका ढाँचामात्र रह गया तब वे मांस काटनेका काम बंद करके स्वयं ही तराजूपर चढ़ गये
Transliteration
asthibhūto yadā rājā nirmāso rudhirasravaḥ | tulāṃ tataḥ samārūḍhaḥ svaṃ māṃsakṣayam utsṛjan |
Translation
രാജാവ് മാംസം ക്ഷയിച്ച് രക്തം ഒഴുകി വെറും അസ്ഥികൂടമായി മാറിയപ്പോൾ, ഇനി മാംസം മുറിക്കുന്നത് നിർത്തി, സ്വന്തം ദേഹനഷ്ടം ഏറ്റുവാങ്ങി സ്വയം തുലാസിൽ കയറി നിന്നു।
Word by Word
अस्थिभूतःbecome (like) bones; reduced to a skeleton
अस्थिभूतः:
Karta
TypeAdjective
Rootअस्थि + भूत
FormMasculine, Nominative, Singular
यदाwhen
यदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootयदा
राजाthe king
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Singular
निर्मांसःwithout flesh
निर्मांसः:
Karta
TypeAdjective
Rootनिर्मांस
FormMasculine, Nominative, Singular
रुधिरस्रावःbleeding; having a flow of blood
रुधिरस्रावः:
Karta
TypeAdjective
Rootरुधिर + स्राव
FormMasculine, Nominative, Singular
तुलाम्the balance/scale
तुलाम्:
Karma
TypeNoun
Rootतुला
FormFeminine, Accusative, Singular
ततःthen; thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः
समारूढःhaving mounted/ascended
समारूढः:
Karta
TypeVerb
Rootसम् + आ + रुह्
FormMasculine, Nominative, Singular, क्त (past passive participle)
स्वम्his own
स्वम्:
Karma
TypeAdjective
Rootस्व
FormMasculine, Accusative, Singular
मांसक्षयम्wasting away of flesh; loss of flesh
मांसक्षयम्:
Karma
TypeNoun
Rootमांस + क्षय
FormMasculine, Accusative, Singular
उत्सृजन्abandoning; giving up; letting go
उत्सृजन्:
Karta
TypeVerb
Rootउत् + सृज्
FormMasculine, Nominative, Singular, शतृ (present active participle)
Speaker
श्येन उवाच
Characters & Entities
श
श्येन (the hawk, speaker)र
राजा (the king)त
तुला (weighing scale/balance)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes