Shloka 21
Indra–Mataṅga Saṃvāda: On the rarity and responsibilities of Brāhmaṇya (इन्द्र-मतङ्ग संवादः)
ब्राह्मण्यां वृषलाज्जातं पितर्वेदयतीव माम् | अमानुषी गर्दभीयं तस्मात् तप्स्ये तपो महत्,पिताजी! यह मानवेतर योनिमें उत्पन्न हुई गदही मुझे ब्राह्मणीके गर्भसे द्वारा पैदा हुआ बता रही है; इसलिये अब मैं महान् तपमें लग जाऊँगा
brāhmaṇyāṁ vṛṣalāj jātaṁ pitar vedayatīva mām | amānuṣī gardabhīyaṁ tasmāt tapsye tapo mahat, pitājī ||
മതംഗൻ പറഞ്ഞു—“പിതാവേ! അമാനുഷയോനിയിൽ ജനിച്ച ഈ പെൺകഴുത, ഞാൻ ഒരു ബ്രാഹ്മണസ്ത്രീയുടെ ഗർഭത്തിൽ ശൂദ്രനാൽ ജനിച്ചതാണെന്ന് വീണ്ടും വീണ്ടും പറയുന്നു. അതിനാൽ ഞാൻ ഇനി മഹത്തായ തപസ്സിൽ പ്രവേശിക്കും.”
मतंग उवाच
Educational Q&A
The verse frames a moral response to disputed birth and social identity: instead of clinging to claims of status, Matanga turns toward tapas—self-discipline and inner transformation—as the means to establish worth and clarity.
Matanga addresses his father, saying that a non-human she-donkey is asserting he was born from a Brahmin woman’s womb. Troubled by this claim and its implications, he resolves to undertake great austerities.