Shloka 18
मातङ्ग–शक्रसंवादः
Mataṅga–Śakra Dialogue on Tapas, Status, and Moral Qualities
युधिछ्िर उवाच के देशा: के जनपदा आश्रमा: के च पर्वता: । प्रकृष्टा: पुण्यत: काश्न ज्ञेया नद्य: पितामह,युधिष्ठिर बोले--पितामह! कौन-से देश, कौन-से प्रान्त, कौन-कौन आश्रम, कौन-से पर्वत और कौन-कौन-सी नदियाँ पुण्यकी दृष्टिसे सर्वश्रेष्ठ समझने योग्य हैं?
Yudhiṣṭhira uvāca: ke deśāḥ ke janapadā āśramāḥ ke ca parvatāḥ | prakṛṣṭāḥ puṇyataḥ kasmān jñeyā nadyaḥ pitāmaha ||
യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു—പിതാമഹാ! ഏത് ദേശങ്ങൾ, ഏത് ജനപദങ്ങൾ, ഏത് ആശ്രമങ്ങൾ, ഏത് പർവതങ്ങൾ, ഏത് നദികൾ എന്നിവ പുണ്യദൃഷ്ട്യാ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമെന്നു അറിയേണ്ടതാണ്? അവയെ പ്രത്യേകമായി പരിശുദ്ധമെന്നു കരുതാനുള്ള ആധാരം എന്ത്?
युधिछ्िर उवाच
Educational Q&A
The verse frames a dharmic inquiry into sacred geography: holiness is not assumed merely by name or fame, but is to be understood by criteria (kasmāt)—such as association with sages, righteous conduct, sanctifying rites, and tradition—prompting Bhīṣma to articulate standards for what makes places and rivers spiritually meritorious.
In the Anuśāsana Parva’s instruction section, Yudhiṣṭhira respectfully questions Bhīṣma (addressed as Pitāmaha) about which lands, realms, hermitages, mountains, and rivers are considered supremely holy and on what grounds they are regarded as such, setting up Bhīṣma’s ensuing discourse.