Shloka 6
Pātra-Lakṣaṇa and Niścita-Dharma
Marks of a Worthy Recipient and Stable Criteria of Dharma
(अविश्वासान्न व्यसनी नातिसक्तो5प्रवासक: । विद्वान् सुशील: पुरुष: सदार: सुखमश्षुते ।।) जो कहीं भी विश्वास न करनेके कारण किसी व्यसनमें नहीं फँसता, कहीं भी अधिक आसक्त नहीं होता, परदेशमें नहीं रहता तथा जो विद्वान् और सुशील है, वही पुरुष स्त्रीके साथ रहकर सुख भोगता है ।। तुष्ट:ः पितामहस्तेडद्य तथा देवा: सवासवा: । स त्वं येन च कार्येण सम्प्राप्तो भगवानिह,आज आपके ऊपर ब्रह्माजी तथा इन्द्रसहित सम्पूर्ण देवता संतुष्ट हैं। भगवन् द्विजश्रेष्ठ! आप यहाँ जिस कार्यसे आये हैं, वह सफल हो गया। उस कन्याके पिता वदान्य ऋषिने मेरे पास आपको उपदेश देनेके लिये भेजा था। वह सब मैंने कर दिया
aviśvāsān na vyasanī nātisakto 'pravāsakaḥ | vidvān suśīlaḥ puruṣaḥ sadāraḥ sukham aśnute ||
“വിവേകപൂർവമായ അവിശ്വാസം കൊണ്ടു ദുർവ്യസനങ്ങളിൽ വീഴാതെയും, അത്യധികാസക്തനാകാതെയും, പരദേശവാസം ചെയ്യാതെയും, വിദ്യാവാനും സദാചാരിയും ആയ പുരുഷൻ—പത്നിയോടൊപ്പം വസിച്ച് സുഖം അനുഭവിക്കുന്നു. ഇന്ന് പിതാമഹൻ ബ്രഹ്മാവും, ഇന്ദ്രനോടുകൂടിയ ദേവന്മാരും നിനക്കു പ്രസന്നരാണ്. ഭഗവൻ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ! നീ ഏതു കാര്യത്തിനായി ഇവിടെ വന്നുവോ അത് സിദ്ധമായി. ആ കന്യയുടെ പിതാവായ ദാനശീല ഋഷി, നിന്നെ ഉപദേശിക്കാനായി എന്നെ അയച്ചിരുന്നു; അത് ഞാൻ നിർവഹിച്ചു।”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Happiness in married/household life depends on disciplined character: avoid addictions, avoid excessive attachment, maintain steadiness (not constantly living away), and cultivate learning and good conduct.
Bhishma is delivering a didactic statement on the qualities that support domestic happiness, framing it as a normative guideline within Anushasana Parva’s broader instruction on dharma.