Shloka 60
Chapter 2: Sudarśana Upākhyāna — Atithi-Dharma and the Conquest of Mṛtyu
Gṛhastha-Vrata
तस्मै प्रतिवच: सा तु भरत्रें न प्रददौ तदा । कराभ्यां तेन विप्रेण स्पृष्टा भर्तुव्॒ता सती,परंतु ओधवतीने उस समय अपने पतिको कोई उत्तर नहीं दिया। अतिथिरूपमें आये हुए ब्राह्मणने अपने दोनों हाथोंसे उसे छू दिया था। इससे वह सती-साध्वी पतिव्रता अपनेको दूषित मानकर अपने स्वामीसे भी लज्जित हो गयी थी; इसीलिये वह साध्वी चुप हो गयी। कुछ भी बोल न सकी
tasmai prativacaḥ sā tu bhartre na pradadau tadā | karābhyāṃ tena vipreṇa spṛṣṭā bhartṛvratā satī ||
എന്നാൽ അപ്പോൾ അവൾ ഭർത്താവിന് ഒരു മറുപടിയും നൽകിയില്ല. അതിഥിയായി വന്ന ആ ബ്രാഹ്മണൻ ഇരുകൈകളാലും അവളെ സ്പർശിച്ചിരുന്നു; അതുകൊണ്ട് പതിവ്രതയായ സതി താനൊരു മലിനതയിൽപ്പെട്ടുവെന്ന് കരുതി, സ്വാമിയുടെ മുമ്പിലും ലജ്ജിച്ചു മൗനമായി നിന്നു.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse highlights an ethical ideal of pativratā-dharma as understood in the epic: a wife’s intense commitment to marital fidelity and personal purity, expressed here through silence born of shame after an unwanted touch, and the inner conflict between social-religious notions of purity and the realities of circumstance.
A virtuous wife, having been physically touched by a brahmin who arrived as a guest, feels herself compromised; when her husband expects a response, she gives none, remaining silent due to embarrassment and a sense of defilement.