Shloka 54
Chapter 2: Sudarśana Upākhyāna — Atithi-Dharma and the Conquest of Mṛtyu
Gṛhastha-Vrata
यदि प्रमाणं धर्मस्ते गृहस्थाअ्रमसम्मत: । प्रदानेनात्मनो राज्ञि कर्तुमरहसि मे प्रियम्,“रानी! यदि तुम्हें गृहस्थसम्मत धर्म मान्य है तो मुझे अपना शरीर देकर मेरा प्रिय कार्य करना चाहिये”
yadi pramāṇaṃ dharmas te gṛhasthāśramasammataḥ | pradānenātmano rājñi kartum arhasi me priyam ||
“രാജ്ഞീ! ഗൃഹസ്ഥാശ്രമത്തിന് സമ്മതമായ ധർമ്മത്തെ നീ പ്രമാണമായി അംഗീകരിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, നിന്നെത്തന്നെ (നിന്റെ ദേഹത്തെ) ദാനമായി അർപ്പിച്ച് എന്റെ പ്രിയകാര്യവും നിർവഹിക്കുന്നത് നിനക്കു യുക്തമാണ്.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse appeals to an accepted ethical authority (pramāṇa) and argues that if one recognizes householder-dharma as binding, one should act accordingly—even when the requested act is personally difficult—framing duty as grounded in socially sanctioned norms.
Bhīṣma addresses a queen and urges her to perform an act that would please him, justifying the request by invoking the standards of gṛhastha-dharma and the principle of giving (pradāna), specifically the offering of one’s own person.